FireBoard
Hoşgeldiniz, Ziyaretçi
Lütfen Giriş ya da Kayıt.    Şifrenizi mi unuttunuz?
EN ALT Cevapla Beğenilen: 0
BAŞLIK: Cvp:DENETİM DERSİ NOTLARI
#21
caner (Yönetici)
Yönetici
Gönderiler: 83
graphgraph
Şu An Sitede Kullanıcı bilgilerini görmek için tıklayın
DENETİM DERSİ NOTLARI 7 Yıl, 5 Ay önce Başarı: 0  
GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI
1- Sosyal Sorumluluk Kavramı
2- Kişilik Kavramı
3- İşletmenin Sürekliliği Kavramı
4- Parayla Ölçülme Kavramı
5- Maliyet Esası Kavramı
6- Tarafsızlık ve Belgelendirme
7- Tutarlılık ( Devamlılık) Muhasebe Politikalarında sık sık değişiklik yapmamak
8- Tam Açıklama
9- İhtiyatlılık
10- Önemlilik
11- Özün önceliği Kavramı

1- SOSYAL SORUMLULUK

Muhasebe işlevini yerine getirme konusundaki sorumluluğu belirtmektedir. Muhasebenin organizasyonunda muhasebe uygulamalarının yürütülmesinde ve mali tabloların düzenlenmesi ve sunulmasında belli kişi ve grupların değil tüm toplumun çıkarlarının gözetilmesi ve dolayısıyla bilgi üretilmesinde gerçeğe uygun tarafsız ve dürüst kavranılması gereğini ifade eder.

2- KİŞİLİK KAVRAMI

İşletmenin ayrı bir kişiliğe sahip olduğunu ve o işletmenin muhasebe işlemlerinin bu kişilik adına yürütülmesi gerektiğini öngörür.

3- İŞLETMENİN SÜREKLİLİĞİ KAVRAMI

İşletmenin faaliyetlerini bir süreye bağlı olmaksızın sürdüreceğini ifade eder. işletme sahiplerinin yada hissedarlarının yaşam süreleriyle bağlı değildir. işletmenin sürekliliği kavramı maliyet esasının temelini oluşturur.

4- DÖNEMSELLİK KAVRAMI

İşletmenin sürekliliği kavramı uyarınca sınırsız kabul edilen ömrünün belli dönemlere bölünmesi ve her dönemin faaliyet sonuçlarının diğer dönemlerden bağımsız olarak saptanmasıdır. gelir ve giderlerin tahakkuk esasına göre muhasebeleştirilmesi hasılat gelir ve karlarının aynı döneme ait maliyet gider ve zararlarla karşılaştırılması bu kavram gereğidir.

5- PARAYLA ÖLÇÜLME KAVRAMI

Parayla ölçülebilen iktisadi olan ve işlemlerin muhasebeye ortak bir ölçü olarak para birimi ile yansıtılmasını ifade eder. muhasebe işlemleri ulusal para birimlerine göre yapılır.

6- MALİYET ESASI KAVRAMI

Para mevcudu alacaklar ve maliyetinin belirlenmesi mümkün veya uygun olmayan diğer kalemler hariç işletme tarafından edinilen varlık ve hizmetlerin muhasebeleştirilmesinde bunların elde edilme maliyetlerinin esas alınması gereğini ifade eder.

7- TARAFSIZLIK VE BELGELENDİRME KAVRAMI

Muhasebe kayıtlarının gerçek durumu yansıtan ve usulüne uygun olarak düzenlenmiş objektif belgelere dayandırılması ve muhasebe kayıtlarına esas alınacak yöntemlerin seçilmesinde tarafsız ve önyargısız davranılması gereğini ifade eder.

8- TUTARLILIK KAVRAMI

Muhasebe uygulamaları için seçilen muhasebe politikalarının bir birini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder. işletmenin mali durumunun faaliyet sonuçlarının ve bunlara ilişkin yorumların karşılaştırılabilir olması bu kavramın amacını oluşturur. tutarlılık kavramı benzer olay ve işlemlerde kayıt düzenleriyle değerleme ölçülerinin değişmezliğini ve mali tablolarda birim ve içerik yönünden tekdüzeni öngörür. geçerli nedenin bulunduğu durumlarda işletmeler uyguladıkları muhasebe politikalarını değiştirebilirler. ancak bu değişiklikleri ve bunların parasal etkilerini mali tabloların dipnotlarında açıklanması zorunludur.

9- TAM AÇIKLAMA KAVRAMI

Mali tablolardan ve bu tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli açık ve anlaşılır olmasını ifade eder. mali tablolarda finansal bilgilerin tam olarak açıklanması yanında mali tabloların kalemleri kapsamında yer almayan ancak alınacak kararları etkileyebilecek gerçekleşmesi muhtemel olaylara da yer verilmesi bu kavram gereğidir.




10- İHTİYATLILIK KAVRAMI

Muhasebe olaylarında temkinli davranılması ve işletmenin karşılaşabileceği risklerin göz önüne alınması gereğini ifade eder. bu kavramın sonucu olarak işletmeler muhtemel giderleri ve zararları için karşılık ayırırlar. muhtemel gelir ve karları için ise gerçekleşme dönemlerine kadar herhangi bir muhasebe işlemi yapmazlar. ancak bu kavramın gizli yedekler veya gereğinden fazla karşılıklar ayrılmasına gerekçe oluşturmaz.

11- ÖNEMLİLİK KAVRAMI

Bir hesap kalemi veya bir olayın nispi ağırlık ve değerinin mali tablolara dayanılarak yapılacak değerlemeler veya alınacak kararların etkileyebilecek düzeyde olmasını ifade eder. önemli hesap kalemleri finansal olaylar ve diğer hususların mali tablolarda yer alması zorunludur.

12-ÖZÜN ÖNCELİĞİ KAVRAMI:İşlemlerin muhasebeye yansıtılmasında ve onlara ilişkin değerlendirmelerin yapılmasında birimlerden çok özlerinin esas alınması gereğini ifade eder. genel olarak işletmelerin birimleri ve özleri paralel olmakla birlikte bazı durumlarda farklılıklar ortaya çıkabilir. bu takdirde özün biçime önceliği esastır.





MUHASEBE POLİTİKALARININ AÇIKLANMASI

1- Mali tablolar işletmenin sürekliliği tutarlılık ve dönemsellik kavramlarına dayanılarak hazırlanmış ise bunların açıklanması istenmez ancak bunlardan birinin eksik olması halinde mali tabloların dipnotlarında nedenleri ile birlikte açıklanmalıdır.
2- İhtiyatlılık özün önceliği ve önemlilik kavramları muhasebe politikaları anlaşılır ve kısa olarak açıklanmalıdır.
3- Mali tabloların içerdiği bütün muhasebe politikaları anlaşılır ve kısa olmalıdır.
4- Kullanılan muhasebe politikalarıyla ilgili açıklamalar mali tablolarla bütünlük oluşturur. Politikalara ilişkin açıklamalar yönetim tarafından muhasebe departmanına toplu olarak verilmelidir.
5- Bilanço ve gelir tablosundaki hatalar muhasebe politikalarının açıklanması ve dipnotlarda belirtilmesi suretiyle düzeltilmiş olmaz düzeltme ancak muhasebe kayıt ve tekniğine uygun olarak yapılır ve mali tablolara yansıtılır.
6- Mali tablolar dönemler itibariyle karşılaştırılabilir nitelikte olmalıdır.
7- Mali politikalarda cari dönem veya gelecekte dönemlerde önemli etki yaratan veya yaratabilecek bir değişiklik yapılmış ise durum nedenleri ile birlikte açıklanmalı ve bunun mali tablolara olan etkileri gösterilmelidir.



































GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE
(MALİ TABLOLAR) İLKELERİ

Mali tablolar ilkeleri temel mali tabloların düzenlenmesinde işletmeler tarafından uygulanacak kuralları ifade eder. Mali tablolar
1- bilanço
2- gelir tablosu
3- Şatışların maliyeti tablosu
4- Fon akım tablosu
5- Nakit akım tablosu
6- Kar dağıtım tablosu
7- Öz kaynaklar değişim tablosu

MALİ TABLOLARIN AMAÇLARI
1- Yatırımcılar kredi verenler ve diğer ilgililer için karar almada yararlı bilgiler sağlamak.
2- Gelecekteki nakit akımlarını değerlendirmede yararlı bilgiler sağlamak
3- Varlıklar kaynaklar ve bunlardaki değişiklikler ile işletme faaliyet sonuçları hakkında bilgi sağlamak.

MALİ TABLOLARDAKİ BİLGİLERİN ÖZELLİKLERİ
Mali tabloların anlaşılabilir güvenilir karşılaştırılabilir olması zamanında düzenlenmesi gerekir.

MALİ TABLOLARIN DÜZENLENME İLKELERİ
1- Gelir tablosu ilkeleri
2- Bilanço ilkeleri
a- Varlıklara ilişkin ilkeler
b- Yabancı kaynaklara ilişkin ilkeler
c- Özkaynaklara ilişkin ilkeler.


GELİR TABLOSU İLKELERİ
Gelir tablosu ilkelerinin amacı; satışların gelirlerin satışların maliyetinin giderlerin kar ve zararlara ait hesapların ve belli dönemlere ait işletme faaliyeti sonuçlarının sınıflandırılmış ve gerçeğe uygun olarak gösterilmesini sağlamaktır.


1- gerçekleşmemiş satışlar gelir ve karlar; gerçekleşmiş gibi veya gerçekleşenler gerçek tutarından fazla veya az gösterilmemelidir
2- belli bir dönemin satışları için gelirleri bunları elde etmek için yapılan satışların maliyeti ve giderleri ile karşılaştırılmalıdır.
3- Maddi ve maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıklar için uygun amortisman ve tükenme payı ayrılmalıdır.
4- Maliyetler; maddi duran varlıklar stoklar onarım ve bakım ve diğer gider grupları arasında uygun bir şekilde dağıtılmalıdır. Bunlardan direkt olanları doğrudan doğruya birden fazla faaliyeti ilgilendirenleri zaman ve kullanma faktör dikkate alınarak tahakkuk ettirilip dağıtılmalıdır.
5- Arızi ve olağanüstü niteliğe sahip kar ve zararlar meydana geldikleri dönemde tahakkuk ettirilmeli fakat normal faaliyet sonuçlarından ayrı olarak gösterilmelidir.
6- Bütün kar ve zararlardan önceki dönemlerin mali tablolarından düzeltme yapılmasını gerektirecek büyüklük ve niteliktekiler dışında kalanlar dönemin gelir tablosunda gösterilmelidir.
7- Karşılıklar işletmenin karını keyfi bir şekilde azaltmak veya bir döneme ait karı diğer döneme aktarmak amacıyla kullanılmamalıdır.
8- Dönem sonuçlarının tespiti ile ilgili olarak uygulama gelen değerleme esasları ve maliyet yöntemlerinde bir değişiklik yapıldığı takdirde bu değişikliğin etkileri açıkça belirtilmelidir.
9- Bilanço tarihinde var olan ve sonucu belirsiz bir veya birkaç olayın gelecekte ortaya çıkıp çıkmamasına bağlı durumları ifade eden şarta bağlı olaylardan kaynaklanan makul bir şekilde gerçeğe yakın olarak tahmin edilebilen gider ve zararlar tahakkuk ettirilerek gelir tablosuna yansıtılır.

BİLANÇO İLKELERİ:
Bu ilkelerin amacı: sermaye koyan veya sonradan kendilerine ait karı işletmede bırakan sahip ve hissedarlar ile alacaklıların işletmeye sağladıkları kaynaklar ve bunlarla elde edilen varlıkların muhasebe kayıt hesap ve tablolarında anlamlı bir şekilde tespit edilmesi ve gösterilmesi yoluyla belli bir tarihte işletmenin mali durumunu açıklıkla ve ilgililer için gerçeğe uygun olarak yansıtılmalıdır.

VARLIKLARI İLİŞKİN İLKELER:
1- İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşebilecek varlıkları bilançoda dönen varlıklar grubu içinde gösterilir.
2- İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde paraya dönüşemeyen hizmetlerin bir hesap döneminden daha uzun süre yararlanılan uzun vadeli varlıkları bilançoda duran varlıklar grubu içinde gösterilir.
3- Bilançoda varlıkları bilanço tarihteki gerçeğe uygun değerleriyle gösterebilmek için varlıklardaki değer düşüklüklerini göstererek karşılıkların ayrılması zorunludur.
4- Gelecek dönemlere ait olarak önceden ödenen giderler ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde tahsil edilecek olan gelirler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir.
5- Dönen ve duran varlıklar grubunda yer alan alacak senetlerini bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değeri ile gösterebilmek için reeskont işlemleri yapılmalıdır.
6- Bilançoda duran varlıklar grubunda yer alan maddi duran varlıklar ile maddi olmayan duran varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan amortismanların birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir.
7- Duran varlıklar grubu içinde yer alan özel tükenmeye tabi varlıkların maliyetini çeşitli dönem maliyetlerine yüklemek amacıyla her dönem ayrılan tükenme paylarının birikmiş tutarları ayrıca bilançoda gösterilmelidir.
8- Bilançonun dönen ve duran varlıklar gruplarında yer alan alacaklar menkul kıymetler bağlı menkul kıymetler ve diğer ilgili hesaplardan ve yükümlülüklerden işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilişkili bulunduğu ortaklara personele iştiraklere ve bağlı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir.
9- Tutarları kesinlikle saptanamayan alacaklar için herhangi bir tahakkuk işlemi yapılmaz. Bu tür alacaklar bilanço dipnot veya eklerinde açıkça belirtilmelidir.
10- Verilen rehin ipotek ve bilanço kapsamında yer almayan diğer teminatların özellikleri ve kapsamları bilanço dipnot veya eklerinde açıkça belirtilmelidir.

YABANCI KAYNAKLARA İLİŞKİN İLKELER
1- işletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelen borçları bilançoda kısa vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir.
2- İşletmenin bir yıl veya normal faaliyet dönemi içinde vadesi gelmemiş borçları bilançoda uzun vadeli yabancı kaynaklar grubu içinde gösterilir.
3- Tutarları kesinlikle saptanamayanları veya durumları tartışmalı olanları da içermek üzere işletmenin bilinen ve tutarları uygun olarak tahmin edilebilen bütün yanancı kaynakları kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda gösterilmelidir.
4- Gelecek dönemlere ait olarak önceden tahsil edilen hasılat ile cari dönemde tahakkuk eden ancak gelecek dönemlerde ödenecek olan giderler kayıt ve tespit edilmeli ve bilançoda ayrıca gösterilmelidir.
5- Kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar grubunda yer alan borç senetlerini bilanço tarihindeki gerçeğe uygun değerleri ile gösterebilmek için reeskont işlemi yapılmalıdır.
6- Bilançonun kısa ve uzun vadeli yabancı kaynaklar gruplarında yer alan borçlar alınan avanslar ve diğer ilgili hesaplardan işletmenin sermaye ve yönetim bakımından ilgili bulunduğu ortaklara personele iştiraklere ve bağlı ortaklıklara ait olan tutarlarının ayrı gösterilmesi temel ilkedir.

ÖZKAYNAKLARA İLİŞKİN İLKELER
1- işletme sahip veya ortaklarının sahip ve ortak sıfatıyla işletme varlıkları üzerindeki hakları özkaynaklar grubunu oluşturur.
2- İşletmenin ödenmiş sermayesi bilançonun kapsamı içinde tek bir kalem olarak gösterilir.
3- İşletmenin hissedarları tarafından yatırılan sermayenin devam ettirilmesi gerekir.
4- Özkaynakların bilançoda net olarak gösterilmesi için geçmiş yıllar zararları ile dönem zararı özkaynaklar grubunda indirim kalemleri olarak yer alır.
5- Özkaynaklar ödenmiş sermaye sermaye yedekleri kar yedekleri geçmiş yıl karları (zararları) ve dönem net karı (zararı) ndan oluşur.

MUHASEBE STANDARTLARI
Türkiye Muhasebe ve Denetim standartları Kurulu tarafından son olarak 2001 yılında 19 muhasebe standardı yayınlanmıştır.

1- FİNANSAL TABLOLARIN SUNULUŞ STANDARDI: bu standart mali tabloların sunuluşu esaslarını gerek işletmenin bir önceki döneme ait tabloları gerekse diğer işletmelerin finansal tablolarıyla karşılaştırmaya olanak verecek biçimde belirler. Bu amaca ulaşabilmek için standart finansal tabloların sunuluşu ile ilgili genel ilkeleri finansal tabloların biçimi ve içeriği ile ilgili kuralları kapsar.

2- YÜKSEK ENFLASYON DÖNEMLERİNDE FİNANSAL RAPORLAMA STANDARTI
a- Bu standart yüksek enflasyon ortamında temel finansal tabloların (konsolide olanlar dahil) düzenleme esaslarını içerir.
b- Yüksek enflasyonlu dönemlerde faaliyet sonuçları dönem sonundaki liranın satınalma gücüne göre düzeltilmesi sağlanır.
c- Düzeltme işlemi muhasebe kayıtları dışında raporlar aracılığıyla yapılır.

3- NAKİT AKIŞ TABLOLARI STANDARTI

Bu standartın amacı belirli muhasebe dönemlerinde işletmelerin nakit ve nakde eşdeğer varlıklarında meydana gelen değişiklikleri ; işletme faaliyetleri ; yatırım faaliyetleri
Ve ;finansman faaliyetleri itibariyle sınıflandırarak nakit akış tablosunda nasıl sunulacağını açıklamaktır.

4- SATIŞLAR VE DİĞER OLAĞAN GELİRLER STANDARTI
Bu standartın amacı olağan işlemler ve olaylar sonucu elde edilen gelirler ve karların muhasebeleştirilme yöntemlerini belirlemektir.

5- KONSOLİDE FİNANSAL TABLOLAR STANDARTI
Bu standart bir şirketler topluluğuna dahil ana ortaklık ile bağlı ortaklıkların ve kontrol gücüne sahip olunan iştiraklerin ve diğer ortaklıkların varlık borç sermaye gelir ve giderlerinin tek bir ortaklık şeklinde gösterilerek topluluğun finansal durumu ve faaliyet sonuçları hakkında gerçeğe uygun ve güvenilir bilgi verilmesini sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.
6- İŞTİRAKLERDEKİ YATIRIMLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI

Bu standartın konusu işletmelerdeki iştiraklerdeki yatırımların muhasebeleştirilmesidir.

7- YATIRIMLARIN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI
Bu standart yatırımların muhasebeleştirilmesi ve bu konuyla ilgili yapılması gerekli açıklamalara ilişkindir.

8- MADDİ MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLAR İLE ÖZEL TÜKENMEYE TABİ VARLIKLAR STANDARDI:
Bu standartın amacı işletmelerin toplam varlıklar içerisinde genellikle önemli bir yer tutan ve bu nedenle finansal durumun belirlenmesinde büyük öneme sahip olan maddi maddi olmayan duran varlıklar ile özel tükenmeye tabi varlıkların muhasebeleştirilmesi yöntemlerini belirlemektir.

9- AMORTİSMAN MUHASEBESİ STANDARTI

Bu standart amortisman muhasebesini ele almakta ve tüm amortismana tabi varlıklara ilişin temel amortisman esaslarını kapsamaktadır.

10- DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI TEMEL HATALAR VE MUHASEBE POLİTİKALARINDA DEĞİŞİKLİKLER STANDARTI

Bu standartın amacı bütün işletmelerin tutarlı bir biçimde gelir tablosu düzenlemeleri için gelir tablosundaki bazı kalemlerin sınıflandırılması açıklanması ve muhasebeleştirilmesi esasları esaslarını belirlemektir.

11- FİNANSAL BİLGİLERİN BÖLÜMLERİNE GÖRE RAPORLANMASI STANDARTI

Finansal bilgilerin bölümlere göre raporlanmasının amacı işletmenin faaliyette bulunuğu farklı endüstri kollarında ve coğrafi bölgelerdeki oransal büyüklükleri kar dağılımları ve büyüme eğilimleri ile ilgili hususlarda bilgi verecek finansal tabloları kullananların bölümlere ayrılmış bir işletmenin tümü hakkında daha doğru yargıya varabilmelerini sağlamaktadır.


12- KUR DEĞİŞİM ETKİLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI

Bir işletmede yabancı paraya dayalı faaliyetler iki şekilde yapılabilir. Bu faaliyetler yurt içindeki yabancı paraya dayalı işlemler ile yurt dışındaki faaliyetleri içerir. Yabancı paraya dayalı faaliyetleri ilgili işletmenin finansal tablolarında göstermek için hem yabancı paraya dayalı işlemler hem de yabancı işletmelerin finansal tabloları işletmenin raporlama para birimine çevrilir. Yabancı para birimi ile yabancı paraya dayalı işlemlerin ve yabancı ülkedeki faaliyetler ile ilgili işlemlerin muhasebeleştirilmesindeki temel konu hangi kurun esas alınacağı ve kur değişim etkilerinin finansal tablolara nasıl yansıtılacağıdır.

13- STOKLAR STANDARTI

Bu standartın amacı tarihi maliyet sistemi içinde stoklara ilişkin muhaseb işlemlerini açıklamaktır. Bu standart stok maliyetlerinin net gerçekleşebilir değere indirgemeyi de içererek nasıl saptanacağını ve gidere dönüştürüleceğini açıklar.

14- BORÇLANMA MALİYETLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARTI

Bu standartın amacı borçlanma maliyetlerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin uygulamaların açıklanmasıdır. Bu standart genel olarak borçlanma maliyetlerinin gerçekleştiği anda gider olarak muhasebeleştirmesini gerektirir. Ancak standart alternatif bir uygulama olarak özellikli bir varlığın satın alınması inşası veya üretimi ile doğudan ilgisi bulanan borçlanma maliyetlerini aktifleştirilmesine izin vermektedir.

15- ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME MALİYETLERİ STANDARTI

Bu standart araştırma ve geliştirme maliyetlerinin finansal tabloların düzenlenmesinde ve sunulmasında ne zaman aktif olarak ve na zaman gider olarak raporlanacağı konusundaki esasları belirler.

16-BANKA VE BENZERİ FİNANSAL KURULUŞLARIN FİNANSAL TABLOLARININ KAMUYA AÇIKLANMASI

Bankalar ve benzeri finansal kuruluşların düzenleyecekleri finansal tabloların hazırlanmasına ve bu tablolarda ve eklerinde yer alacak bilgilerin sunulmasına ilişkin esasların belirmesidir.

17-KİRALAMA İŞLEMLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ

bu stantardın amacı finansal ve faaliyet kiralamalarında kiracı ve kiralayan açısından uygulanacak muhasebe politikalarının ve raporlama esaslarının açıklanmasıdır.

18- YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM SÖZLEŞMESİ

Bu standartın amacı yıllara yaygın inşaat ve onarım sözleşmelerine ilişkin gelir ve maliyetlerle ilgili muhasebe uygulamasının açıklanmasıdır.

19-KARŞILIKLAR KOŞULLU BORÇLAR VE KOŞULLU AKTİFLER

bu standartın amacı karşılıklar koşullu borçlar ve koşullu aktiflere özgü tahakkuk ve ölçme esaslarını belirlemek ve finansal tablo kullanıcılarının bu kalemlerin özelliklerini zamanlamasını ve tutarını anlamalarına olanak sağlayacak ölçüde yeterli bilgilerin finansal tabloların dipnot ve eklerinde açıklanmasını sağlamaktır.




DENETİMİN TANIMI

Denetim; İktisadi faaliyet ve olaylarla ilgili iddiaların önceden saptanmış ölçütlere uygunluk derecesini araştırmak ve sonuçları ilgi duyanlara bildirmek amacıyla tarafsızca kanıt toplayan ve bu kanıtları değerleyen sistematik bir süreçtir. Kurumların ve işletmelerin hukuk düzenine uygun faaliyette bulunup bulunmadıklarını belirlemek çıkar ilişkisinde bulunan kişilere ve devlete hesap verme yükümlülüklerini yerine getirmelerini sağlamak amacıyla kayıt ve belge düzeni getirilmiş; belirli dönemlerde faaliyetlerle ilgili sonuçların ilgili kişilere ve devlete raporlanması zorunlu tutulmuştur. Faaliyet sonuçlarının işletmelerle çıkar ilişkisinde bulunan kişiler ve devlet adına araştırılması yasalarla zorunlu hale getirilmiştir.

Denetimin Konusu: ekonomik faaliyetle ve olaylara ilişkin bilgilerdir. Ekonomik faaliyetler ve olayla ile bunlara ilişkin bilgiler arasındaki bağlantıyı örgütün bilgi sistemi ve muhasebe süreci sağlar. Bu nedenle denetimin konusu; bilgi sistemini ve muhasebe kayıt ortamı ile mali tablolarda iç raporlarda ve vergi beyannamelerinde yer alan bilgileri kapsar.

Bilgi Kullanıcıları: Denetçinin elde ettiği bulguların bilgi kullanıcılarına iletilmesi ifade eder. Raporun türü ve kapsamı denetimin niteliğine amacına ve sunucuna göre arklılık gösterir. Denetim sonuçları işletme yönetimi tarafından açıklanan bilgilerin önceden belirlenmiş kriterlere denetimle saptanmış olan uygunluk derecesi demektir. Ortaklar ortak olmak isteyenler kredi verenler yöneticiler kamu kurumları diğer karar alıcılardır.

DENETİMİN UNSURLARI

1-Denetim bir süreçtir. Başlangıç ve sonuç arasındaki faaliyetler belirli bir plan dahilinde yapılır.

2-İktisadi faaliyet ve olaylara ilişkin iddialar. Mali tablolar işletmenin iktisadi faaliyetleri ile ilgili mali iddialarıdır.Denetçide bu mali tabloların doğruluğunu araştırır.

3-önceden saptanmış ölçütler: Bu ölçütler Genel Kabul görmüş muhasebe ilkeleri vergi mevzuatı(vergi denetimi için) sayıştay mevzuatı(kamu denetimi için) Muhasebenin temel kavramları SPK mevzuatı olabilir.

4-İlgi duyan taraflar: işletme sahip ve ortakları işletme yöneticileri işletmeye kredi verenler potansiyel yatırımcılarDevlet + kamu (SPK gibi)

5-Uygunluk derecesi: Yönetim tarafından ileri sürülen iddia ve bildirimlerin saptanmış ölçütlere ne derecede uyum içinde bulunduğunu belirleyen ölçüdür.
6-Tarafsızca kanıt toplamak ve kanıtları değerlendirmek.: Denetimin amaçlarına ulaşabilmesi için ulaşılabilen her türlü bilgi kanıt niteliğindedir. Kanıtların türleri ve kanıtların değerlenmesi için kullanılacak kriterler denetimin amacına göre farklı olabilir. Denetçi kanıtları toplarken tarafsız olmak zorundadır önyargısız bağımsız profesyonel ve uzman bir kişi olarak davranmak zorundadır.
7-Sonuçları Bildirme: Denetçi işletme yönetimi tarafından ileri sürülen iddiaların geçerliliğini ve güvenilirliğini inceleyerek bunları onaylar ya da reddeder.



DENETİMİN TURLERİ


A-DENETİMİN KONUSUNA VE AMACINA GÖRE DENETİM TÜRLERİ

1-Mali tablolar denetimi(finansal tablolar denetimi)
2-Uygunluk denetimi(usul denetimi)
3-faaliyet denetimi(performans denetimi)

Denetim türü


Finansal tablolar denetim

Uygunluk denetimi

Faaliyet denetimi

Bağlı bulunan ölçüt

G.K.G.M. İlkeleri

İlgili bağıt veya sözleşmeler


Yönetim tarafından hazırlanmış bütçeler veya diğer başarı ölçütleri



Kullanma

Ortaklar kredi verenler resmi kurumlar ve devlet

Bağıtlarla veya sözleşmelerle ilgili taraflar

Yönetim.





















1- MALİ (FİNANSAL ) TABLOLARIN DENETİMİ



Finansal tabloların genel amaçlı denetimi genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygunluğu açısından yapılır.Mali tablolar denetimi Bağımsız denetçiler ile kamu denetçileri tarafından yapılır. Bu denetimin konusu ortaklara veya vergi dairelerine verilen mali tablolardır.

Mali tabloların denetiminde temel alınacak ölçütler
- - genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ile
- - vergi kaynaklarındaki düzenlemelerden oluşur.


Finansal tabloların denetiminde denetçinin ilişkide bulunacağı gruplar:
1-yönetim
İşletmede çalışan memurlar muhasebeci ve kilit noktadaki görevliler kastedilmektedir.

2- ortaklar
Ortaklar yönetimin sorumluluklarını yerine getirip getirmediklerini saptamak için denetlenmiş finansal tablolara başvururlar. Bu açıdan denetçinin birinci derecede sorumluluğu ortaklara karşıdır. Denetim anlaşmasının yerine getirilmesi sırasında denetçi ile işletme içinde çalışmayan ortaklar arasında doğrudan bir temas olmaz.

3-yönetim kurulu
Yönetim kurulu işletme faaliyetlerinin ortakların çıkarları doğrultusunda yürütülmesinden sorumludur. Denetçi ile yönetim kurulu arasındaki ilişkiler yönetim kurulunun oluş şekline bağlıdır. Yönetim kurulu işletmede çalışan kişilerden oluşuyorsa direkt ilişki sözkonusu olmakta yönetim kurulunun işletme dışından kişilerden oluşması durumunda bir aracının kullanılması sözkonusu olmaktadır. Denetçinin bağımsızlığının kuvvetlendirilmesi işletme içinde kurulacak denetim komitelerinin kurulmasıyla gerçekleştirilir.

Muhasebe ve denetim ilişkisi: Muhasebe bir ekonomik birime(işletmeye) etki yapan olayların ve işlemlerin saptanmasını esas alır. Finansal tabloların denetimi ise muhasebe sürecini gözden geçirerek kritik bir gözle incelemek ve finansal tabloların dürüstlüğü hakkında bir yargıya ulaşmaktır.

FİNANSAL TABLOLARIN DENETİMİNDE BAĞIMSIZ DENETÇİNİN
SORUMLULUKLARI:
Finansal Tabloların bağımsız bir denetçi tarafından denetlenmesinin amacı; finansal tabloların bir bütün olarak finansal durumu faaliyet sonuçlarını ve finansal durumdaki değişmeleri genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ışığında bağımsız ve dürüst bir biçimde ortaya koymak ve belirli bir yargıya ulaşmaktır. Denetçi ulaştığı sonuçları denetim raporunda bildirir Denetim raporu denetlenen şirketin yayınladığı yıllık faaliyet raporu kapsamında ortaklara ve diğer ilgi duyanlara dağıtılmak üzere müşteri işletmeye veya yönetim kuruluna verilir. Denetçinin esas sorumluluğu hata ve hilelerin ortaya çıkarılması değildir denetçinin sorumluluğu mesleki standartlara uygun bir inceleme yapmak ve bulgularını raporlamaktır. Denetçinin işlevi finansal tabloların güvenilirliğini pekiştirip açıklamak bu raporların kredisini arttırmaktır.

FİNANSAL TABLOLARIN DENETİMİNDE YÖNETİMİN SORUMLULUĞU:

Denetçinin sorumluluğu yayınlanmış finansal tabloların dürüstlüğü hakkında bir yargıya varmak ve bunu açıklamaktır. Finansal tabloların hazırlanması ile ilgili sorumluluk ise işletme yönetimine aittir. Yönetim ortaklara ve kredi verenlere karşı doğrudan sorumludur. Denetçi ise sadece fininsal bilgileri gözden geçirmektedir. Bu bilgileri yaratan veya hazırlayan taraf denetçi değildir.


2- UYGUNLUK DENETİMİ

İşletme içinde(yetkili bir üst makam) veya dışında saptanmış olan kurallara (ana sözleşme işletme politikaları vb.) uygunluğunun incelenmesidir. örneğin muhasebe yönetmeliğine uygun kayıt yapılıp yapılmadığının belirlenmesi veya kanun koyucunun çıkardığı yasalara uyulup uyulmadığının araştırılmasıdır. Denetçi koyulan kuralları değiştiremez sadece veri olarak kabul eder.

VERGİ DENETİMİ dendiğinde uygunluk denetiminden bahsedildiği anlaşılmalıdır.

Uygunluk denetimi örgüt denetçileri ve örgüt dışındaki denetçiler tarafından da yapılabilir. Örneğin işletmelerin sosyal sigorta bildiriminin doğruluğu ücret işlemleri ve ilgili belgelerin sosyal sigorta mevzuatına uygunluğunun SSK denetçileri tarafından araştırılması ile belirlenir. Bu denetimde kriter SSK mevzuatıdır.

Sayıştay denetçileri tarafından kamu kurum ve kuruluşlarının mali işlemlerinin ilgili mevzuata uygunluğunun araştırılması da uygunluk denetimi kapsamına girer.


3- FAALİYET DENETİMİ(performans denetimi)
Bir örgütün faaliyetlerinin verimliliği ve etkinliğini değerlemek amacıyla bu faaliyetlerle ilişkili usul ve yöntemlerin uygulanışının gözden geçirilmesini kapsar.
İç denetimden daha geniş bir denetimdir. her türlü denetçi tarafından yapılabilirse de genellikle iç denetçi veya kamu denetçileri tarafından yapıldığı gözlenir. faaliyet denetimi işletmenin;
· örgüt yapısını
· iç kontrol sistemini
· iş akışlarını
· yönetim başarısını saptamaya yönelik incelemelerdir.
bu nedenle işletmenin saptanmış amaçlarına ulaşıp ulaşmadığını ölçmeye çalışır. başka bir ifadeyle iç denetim finansal nitelikteki olayları incelerken faaliyet denetimi;
· işletmenin amaçlarına ne derece yaklaştığını
· yöneticilerin performansının derecesini inceler

Denetimin sonunda faaliyetlerde etkinlik ve verimliliğin artırılmasına ilişkin önerilerde bulunulur. Faaliyet denetimi kamu ve özel sektör işletmelerinde iç denetçiler tarafından ayrıca kamu kuruluşlarında kamu denetçileri tarafından yürütülür. Genel anlamda işletme dışındaki uzman kişilerce yapılır.

Faaliyet denetimini yapmaya yetkili olanlar:
-kamu ve özel sektörlerde iç denetçiler
-kamu kuruluşlarında kamu denetçileri
 
Kayıt Tutuldu Kayıt Tutuldu  
  Herkesin yazı yazması yönetici tarafından engellenmiştir.
#27
caner (Yönetici)
Yönetici
Gönderiler: 83
graphgraph
Şu An Sitede Kullanıcı bilgilerini görmek için tıklayın
Cvp:DENETİM DERSİ NOTLARI 7 Yıl, 5 Ay önce Başarı: 0  
GENEL KABUL GÖRMÜŞ DENETİM STANDARTLARI
Denetim Standartları: Bir denetim eyleminin amaçlara uygun şekilde yapılmasını sağlamak amacıyla yani mali tabloların doğruluğunu ve güvenilirliğini tespit etmek için denetimin; kimler tarafından nasıl ve ne şekilde yapılacağını ve sonuçlarının nasıl raporlanıp ilgililere sunulacağını belirleyen ilke ve kurullara genel kabul görmüş denetim standartları denir.

Denetim işlemleri(Yordamları): Kanıt niteliğindeki bilgilerin elde edilmesi için başvurulan yollara denetim işlemleri denir.

1- Genel Standartlar (denetçiye ilişkin standartlar)
-mesleki eğitim ve yeterlilik standardı
-bağımsızlık standardı
-mesleğin özen ve titizlik standardı

2- Çalışma alanı standartları
-planlama ve gözetim standardı
-iç kontrol sisteminin incelenmesi standardı
-yeterli kanıt toplama standardı
-çalışma kağıtlarının hazırlanması standardı

3- raporlama standartları
-Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygunluk.
-muhasebe ilkelerinde tutarlılık standardı.
-tam açıklama ilkesine uyum standardı
-görüş bildirme standardı.

1-GENEL STANDARTLAR

Bu standart denetçilerin karakterleri davranışları ve mesleki eğitimleri ile ilgili esasları içerir.



1-Mesleki Eğitim ve Yetkinlik Standardı:

Denetim bir denetçi olarak yeterli teknik eğitime ve yetkinliğe sahip kişi veya kişilerce yapılmalıdır

Bağımsız denetçi olarak çalışabilmek için zorunlu olan serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir unvanını alabilmek için meslek yasasının SM SMM YMM Kanunu) belirlediği genel ve özel şartları taşımak gerekmektedir. Özel şartlara göre SMM olabilmek için

a) Hukuk iktisat maliye işletme muhasebe bankacılık kamu yönetimi ve siyasal bilgiler dallarında en az lisans düzeyinde mezun olmak
b) Staj amacıyla serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir yanında iki yıl çalışmış olmak
c) Türmob tarafından yapılan SMMM sınavını kazanmış olmakve SMMM ruhsatını almış olmak gerekmektedir.

Özel şartlara göre yeminli mali müşavir olabilmek için:

a) En az on yıl serbest muhasebeci mali müşavirlik yapmış olmak
b) Türmob tarafından yeminli mali müşavirlik sınavını kazanmış olmak ve ruhsat almış olmak aranır.

SPK SERİ X: NO:16 tebliğine göre denetçi olabilmenin şartları:
Başdenetçi olabilmek için en az fiilen 10 yıl kıdemli denetçi ünvanının kazanılması için 6 yıl denetçi ünvanının kazanılması için 3 yıl mesleki deneyim şarttır.ayrıca bağımsız denetim kuruluşları mesleki deneyime sahip olmaksızın ilk kez işe aldıkları denetçi yardımcılarını 4 ay süre ile muhasebe denetim standart v eteknikleri .bilgi işlem para ve sermaye piyasası ticaret hukuku vergi mevzuatı ve bankacılık konularında eğitime tabi tutarlar.bu kurslar 200 saatten az olamaz.



2-BAĞIMSIZLIK STANDARDI
;Denetçi veya denetçiler denetim görevleri ile ilgili tüm konularda bağımsız düşünme mantığı içinde olmalıdırlar.
Denetçi denetleme görevinin sonuçları bakımından kamuya hizmet sunmaktadır.
Bağımsızlığı ortadan kaldıran durumlar:
1-denetçinin ve denetçinin 3.derecede akrabalarının denetlenen şirkette ilişkilerinin olmaması gerekir.
2-geçmiş yıllara ilişkin denetim ücretinin geçerli bir nedene dayanmaksızın müşteri tarafından ödenmemesi
3-denetim ücretinin piyasa rayicinin altında veya çok üstünde olması.




3-MESLEKİ ÖZEN VE TİTİZLİK STANDARDI

; Denetimin yapılmasında ve denetim raporunun düzenlenmesinde mesleğin gerektirdiği dikkat gösterilmelidir

Denetçi bağımsız ve uzman olsa da denetim çalışmasında mesleğin gerektirdiği dikkat ve özeni göstermedikçe bildirdiği görüşün bir değeri olmayacağı gibi bu görüşe güvenip yanlış kararlar alan ve zarara uğrayan bilgi kullanıcılarına karşı sorumlu olacaklardır.
Denetim mesleği denetim çalışması sırasında ve raporlama safhasında mesleğin gerektirdiği dikkat ve özenin gösterilmesini denetim standartlarına eksiksiz bir biçimde uyulmamasını bilgi deneyim ve becerilerin en iyi şekilde kullanılmasını gerektiren bir meslektir. Bu koşullara uyulmaması durumunda denetçinin ahlaki mesleki ve hukuki sorumlulukları doğar. Denetçi görevini en iyi şekilde yerine getirmekle kendisini yükümlü saydığında en yüksek sorumluluk olgusuna ulaşır. Denetiler aynı zamanda üyesi oldukları meslek odasına karşı da sorumludurlar. Disiplin yönetmeliği meslek mensuplarının meslek ahlakı kurallarını belirlemektedir.
Meslek yasası hükümlerine göre meslek icra edenlerin vergi kanunları ve diğer kanunlardaki sorumlulukları saklıdır.





2-ÇALIŞMA ALANI STANDARTLARI
Genel kabul görmüş denetim standartlarının kinci grubu olan çalışma alanı standartları denetim çalışması sırasında denetçinin uymak zorunda olduğu kurallardır.
-denetimi planlama ve gözetim standardı
-iç kontrol sistemi hakkında bilgi edinme standardı
-yeterli ve güvenilir kanıt toplama standardı.


1-DENETİMİ PLANLAMA VE GÖZETİM STANDARDI

; Denetim çalışması yeterli şekilde planlanmalı ve varsa yardımcılar gerektiği şekilde gözenmelidir
Denetimin planlanması müşteri işletme hakkında bilgi edinilmesi uygulanacak denetim prosedürlerinin niteliğinin zamanın ve büyüklüğünün belirlenmesi ve buna uygun olarak personelin görevlendirilmesi çalışmalarından oluşur.
Planlama çalışması için yazılı bir genel planın yapılması uluslar arası standartlara göre zorunludur. Amerikan standartlarında ise zorunluluk yoktur. Her iki standart denetçiden yazılı bir denetim programı hazırlamasını zorunlu tutar. Denetim programı denetçinin çalışmasında uygulayacağı denetim prosedürlerinin bir listesidir.
SPK Mevzuatına göre yazılı bir denetim programının yapılması zorunludur. Denetim planının yapılması SPK mevzuatına ve GKGDSna göre zorunlu değildir.
Denetim çalışmalarının yeterli ve etkin bir şekilde gözetimi denetim amaçlarının ve bu amaçlara ulaşmak için uygulanacak denetim prosedürlerinin anlaşılması bakımından zorunludur. Denetimin yeterli şekilde yürütülmesinden bağımsız denetçi sorumlu olacağından yardımcılar tarafından bu kağıtların gözden geçirilmesiyle yardımcıların gözetimi yapılır. Ancak gözetim yalnızca yardımcıların düzenlediği çalışma kağıtlarının gözden geçirilmesi olarak anlaşılmamalıdır.

2-İÇ KONTROL SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME STANDARDI

Denetimi planlamak ve yapılacak testlerin niteliğini zamanını ve büyüklüğünü belirlemek için iç kontrol yapısı hakkında yeterli bilgi edinilmelidir.

Bu standartları üç önemli unsur bulunmaktadır.
- - Denetçi denetimi planlamak için iç kontrol hakkında bilgi edinir.
- - Denetçi iç kontrol sistemi hakkında edindiği bilgiye bağlı kalarak yapacağı testlerin niteliğini zamanını büyüklüğünü belirler.
- - İç kontrol sistemi hakkında bilgi elde etme süreci denetimin tamamı değildir.


3-YETERLİ VE GÜVENİLİR KANIT TOPLAMA STANDARDI

;Denetlenen mali tablolara ilişkin bir görüşe yeterli düzeyde temel oluşturmak amacıyla belge incelenmesi gözlem soru sorma ve doğrulama yoluyla yeterli sayıda ve güvenilir kanıt elde edilmelidir.

Bu standartta yer alan önemli unsurlar şunlardır:
- Denetçi mali tablolara ilişkin görüşüne etki edecek kanıtları toplamalıdır.
- Kanıtlar standartta sayılan belge incelemesi gözlem soru sorma ve doğrulama prosedürleri ile gerekli diğer denetim prosedürlerinin kullanılmasıyla elde edilir.
- Kanıtlar görüşe varmak için yeterli sayıda toplanmalıdır. Toplanacak kanıtın sayısını etkileyen başlıca faktörler: denetlenen kalemin nemlilik derecesi ve riskli olma derecesi işlemlerin büyüklük derecesi ve niteliği ile kanıt toplama maliyetidir.
- Toplanan kanıtlar güvenilir olmalıdır. Kanıtın güvenilirliğini etkileyen başlıca faktörler; kanıtın ilgili olması kanıtın elde edildiği kaynak kanıtın tarih açısından uygunluğu ve kanıtın objektifliğidir.

Bağımsız denetim çalışmalarının büyük bir kısmı kanıt toplama ve değerleme çalışmalarından oluşur. Denetim amaçları bakımından toplanan kanıtların sayısının yeterli olup olmadığına ve güvenilirliğine denetçi mesleki yargısını kullanarak kendisi karar vermelidir.


Kanıt toplama ile ilgili denetim işlemleri
1-Maddi doğruluğu saptamaya yönelik denetim işlemleri
a- varlıkların fiziken varoldukları saptanır
b- değerlemenin doğru olarak yapıldığı saptanır
c- kayıtlarda doğruluk saptanır
d- uygun sınıflandırmaya uyulduğu saptanır
e- kapanışın doğru olarak yapıldığı saptanır
f- finansal tablolarda açıklama kuralına uyulduğu saptanır.

2-Uygunluğu saptamaya yönelik denetim işlemleri

a- fiziki güvenlik önlemlerine ne dereceye kadar uyulmakta olunduğunun araştırılması
b- kredili satışlarla ilgili olarak kredi onaylamalarının öngörülen ilkelere uygun olarak yapıldığının araştırılması
c- manyetik disklerin dosyalanması ile ilgili esaslara uygun davranıldığının araştırılması





4-RAPORLAMA STANDARTLARI

Mali tabloların birçok kullanıcısı için mesleki bir denetimin yapılmış olduğunu gösteren tek kanıt denetçinin raporudur. Bu nedenle denetim raporunun mesleki bir görüşle hazırlanması hem kullanıcılar hem de denetçi açısından son derece önemlidir. Raporlama standartları denetçinin raporunu hazırlarken ve raporunda görüşünü belirtirken denetçinin uymak zorunda olduğu kurallardır.
Bu grupta dört standart yer alır:
- Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygunluk standardı
- Tutarlılık ilkesine uygunluk (Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinde değişmezlik standardı)
- Tam açıklama ilkesine uygunluk.
- Görüş bildirme standardı

1-GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE İLKELERİNE UYGUNLUK STANDARDI
; Denetim raporu mali tabloların genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak düzenlenip düzenlenmediğini belirtmelidir.
Denetim raporu; müşteri işletmenin mali tablolarının müşterinin mali durumunu ve faaliyet sonuçlarını doğru olarak gösterip göstermediğine ilişkin bir görüşün ifadesi olduğundan denetçi doğruluğu ölçmek için genel kabul görmüş muhasebe ilkelerini (GKGMİ) kriter olarak kullanır. Denetçi muhasebe kayıtlarında ve mali tabloların hazırlanmasında müşterinin kullandığı ilkelerin gerçekten (GKGMİ) olup olmadığına karar vermelidir. Denetçi görüşünü bildirirken ilkelere uyulup uyulmadığını uyulmamışsa bunun sonuçlarını açıklamakla yükümlüdür.

2-GENEL KABUL GÖRMÜŞ MUHASEBE İLKELERİNDE DEĞİŞMEZLİK STANDARDI
; Denetim raporu denetimin yapıldığı dönemde uygulandığı gözlemlenen GKGMİ ve bunların uygulanmasında kullanılan yöntemler bir önceki dönemdeki uygulamalarla tutarlı değilse farklı uygulandığı durumları açıklamalıdır.
Muhasebenin temel kavramlarından biri de değişmezlik ( tutarlılık ) kavramıdır. Bu kavram seçilen muhasebe ilkelerinin ve bunların uygulama yöntemlerinin birbirini izleyen dönemlerde değiştirilmeden uygulanması gereğini ifade eder. Tutarlılık kavramı işletmelerin yıllar itibariyle mali durumlarının ve faaliyet sonuçlarının karşılaştırılabilir olmasını sağlar. Geçerli nedenlerin bulunduğu durumlarda işletmeler uyguladıkları ilke ve yöntemlerde değişiklik yapabilirler. Ancak bu değişiklikler ve bunların parasal etkileri mali tabloların dipnotlarında açıklanır. Denetçi denetim çalışması boyunca bir önceki dönemde uygulanan ilke ve yöntemlerden sapmaların olup olmadığını araştırır bir önceki döneme göre değişiklik yoksa bunu raporunda belirtmez fakat değişiklikler varsa yönetim mali tabloların dipnotlarında bu değişikliği açıklasa bile denetçi kendi raporunda da bu değişiklikleri belirtmelidir.

3-MALİ TABLOLARDAKİ AÇIKLAMALARIN YETERLİLİĞİ STANDARDI (tam açıklama ilkesi)
; Denetim raporunda aksi belirtilmedikçe mali tablolarda yapılan açıklamaların yeterli olduğu kabul edilmelidir.
Muhasebenin temel kavramlarından biri de tam açıklama kavramıdır. Bu kavram mali tablolardan yararlanacak kişi ve kuruluşların doğru karar vermelerine yardımcı olacak ölçüde yeterli açık ve anlaşılır olması gerektiğini ifade eder. Muhasebe bilgilerini kararlarında kullanacak olanlar özellikle ortaklar potansiyel yatırımcılar ve kredi verenlerdir. Bu kişi ve kuruluşların kararlarında kullanacakları tüm bilgilerin önceden bilinmesi ve mali tablolarda açıklanması olanaksız olduğundan tam açıklama yerine yeterli açıklama kavramı tercih edilmektedir. Denetçi mali tablolardaki bilgileri kullanacak kişi ve kuruluşların bilgi ihtiyaçlarını karşılayacak düzeyde mali tablolarda açıklama yapılıp yapılmadığına kendi mesleki yargısını kullanarak karar verecektir. Denetçi bu kararını verirken tekdüzen muhasebe sistemi uygulama tebliğleri hükümlerini de göz önünde bulundurur. Açıklamaları denetçi yeterli bulduysabunu raporunda belirtmez; yetersiz bulursa yetersiz bulduğu konulara ilişkin açıklamalara raporunda yer verir.

4-GÖRÜŞ BİLDİRME STANDARTI
;Denetim raporu ya bir bütün olarak mali tablolara ilişkin bir görüşün bildirilmesini kapsamalı ya da bir görüş bildirilemiyorsa bu durumu nedenleriyle birlikte açıklamalıdır. Mali tablolarla birlikte denetçinin adının geçtiği bütün durumlarda denetim çalışmasının niteliği ve varsa denetçinin üstlendiği sorumluluk derecesi denetim raporunda yer almalıdır.
Denetim raporuyla mali tabloların kullanıcıları denetçinin görüşüne güvenerek mali tablolardaki bilgileri doğru ve güvenilir kabul ederler ve alacakları kararlarda kullanırlar.
Görüş bildirme standardı şu hususlarla ilgilidir.
- denetim raporu ya bir bütün olarak mali tablolar hakkında bir görüşü açıklamalı veya bu konuda bir görüş belirtilmeyeceğinin açıklamalıdır.
- Şartlı olarak görüş açıklanıyorsa bunun nedenleri belirtilmelidir.
- Mali tablolarla birlikte denetçinin adı geçecekse denetçinin yaptığı incelemenin mahiyeti ve sorumluluk derecesi raporda yer almalıdır.

Denetim raporunda görüş bildirme şekilleri aşağıdaki gibidir.
1-olumlu görüş: denetlenen işletmenin mali tabloları genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine tutarlılık ilkesine ve tam açıklama ilkesine uygunsa olumlu görüş bildirir.
2-Olumsuz görüş: Denetlenen işletmenin mali tabloları genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine tutarlılık ilkesine ve tam açıklama ilkesine uygun değilse denetçi bu uygunsuzluğun önem derecesine karar verir ve bu uygunsuzluğu önemi görürse olumsuz görüş bildirilir.
3-Şartlı Görüş: Denetlenen işletmenin mali tabloları genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine tutarlılık ve tam açıklama ilkesine uygun değilse ve bu uygunsuzluk önemli değilse şartlı görüş bildirilir. Denetçi şartlı görüşe neden olan alayı da raporunda belirtir.
4-Görüş bildirmekten kaçınma: denetçi kısıtlama ve sınırlılık nedeniyle kanıt toplayamıyorsa görüş bildirmekten kaçınır. Görüş bildirmekten kaçınmaya neden olan olaylar şunlardır.
a-Denetim kapsamının görüş bildirilemeyecek kadar sınırlandırılmış olması
b-Yeterli kanıt toplanamaması
c-etkin olmayan bir iç kontrol sisteminin olması
d-Önemli belirsizliklerin olması




DENETİM RAPORU

Denetçinin ulaşmış olduğu sonuçları ve yargısını belirttiği denetim sürecinin son evresidir. Denetim raporları Kısa şekilli ve uzun şekilli denetim raporu olmak üzere iki türdedir. Kısa şekilli denetim raporuna özet rapor veya denetçinin standart raporu da denir. Denetim raporları yazılı metin açısından tekdüzendir ancak değişik koşullarda farklı denetim raporları da hazırlanabilir.



KISA ŞEKİLLİ DENETİM RAPORU




Adres Özkan Şirketi Ortaklarına
Kapsam Özkan şirketinin 31 Aralık 2002 ve 2002 tarihli bilançolarını ve bu tarihlerde sona eren yıllara ait
Bölümü ekteki gelir dağıtılmayan kârlar ve finansal durumda değişme­ler tablolarını incelemiş bulunuyoruz
İncelememiz genel kabul görmüş denetim standartlarına uygun olarak yapılmış ve muhasebe
kayıtları ile ilgili olarak örnekleme yöntemleri ve standartlarına uygun olarak yapılmış ve muhasebe
işlemleri uygulanmıştır.
Görüş Görüşümüze göre yukarıda belirtilen fmansal tablolar Özkan Şirketinin 31 Aralık 2002
(sonuç) ve 2002 tablolar Özkan Şirketinin 31 Aralık 2002 yıllara ait faaliyet sonuçlarını ve
Bölümü finansal durumdaki değişmeleri devamlılık temeline göre uygulanmış genel kabul görmüş
muhasebe ilkeleri doğrultusunda açık ve dürüst olarak yansıtmaktadır

.
Denetim Ortaklığı
İmza
Tarih 13 Mart 2003











KISA ŞEKİLLİ DENETİM RAPORUNUN BÖLÜMLERİ
1- Denetim raporunun verileceği adres: Denetim raporu genel olarak müşteri işletmeye ortaklarına veya yönetim kuruluna hitaben hazırlanır.
2- Kapsam bölümü: İncelenen finansal tablolar tek tek belirtilerek birinci cümlede ; ......tarihli bilanço ve bu tarihlerde sona eren yıllara ait ...........incelemiş bulunuyoruz. İbaresi yer almaktadır. Kapsam bölümünün ikinci cümlesi ;.....muhasebe kayıtları ile ilgili olarak örnekleme yöntemleri ve koşullara göre gerekli gördüğümüz diğer denetim işlemleri uygulanmıştır. Olarak tamamlanmaktadır. Kapsam bölümünde ayrıntılı açıklamalar yerine çok genel nitelikte açıklamalar bulunmaktadır.
3- Denetçi görüşü bölümü: Denetçi incelediği finansal tablolarla ilgili yargısını bu bölümde bildirir. Görüş bölümü tek bir cümleden oluşmaktadır. Bu cümle ;görüşümüze göre yukarıda belirtilen finansal tablolar.......... şeklinde başlamaktadır.
4- Denetim raporunun tarihi: Denetim çalışmalarının tamamlandığı günün tarihi denetim raporu tarihi olarak denetçi tarafından belirlenir.
5- Denetçinin imzası : Denetim raporunu denetim firmasının sorumlu yöneticisi veya sahibi imzalar.






OLUMLU GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU

........ A.Ş.nin....... HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

...........A.Ş.nin......../......./19.... tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz. İncelememiz genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standardlarına uygun olarak yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir.
Görüşümüze göre söz konusu mali tablolar........A.Ş.nin......./......./19.... tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmaktadır. (Düzenleme yeri ve tarihi)

DENETİM KURULUŞUNUN ÜNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası




OLUMSUZ GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU

.... A.Ş.nin .... HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

..... A.Ş.nin ...../...../19.... tarih itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz. İncelememiz (aşağıda belirtilen sınırlamalar dışında) genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standartlarına uygun olarak yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir.
.......................................................................................................................................................................................................................................................... .......
Görüşümüze göre yukarıda belirtilen gerekçelerle sözkonusu mali tablolar bütünüyle ..... A.Ş.nin .../.../19.. tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmamaktadır. (Düzenleme yeri ve tarihi)



DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası

NOT: Birinci paragraftaki parantez
içi ifade çalışma alanını
sınırlayan herhangi bir hususun
var olması durumunda kullanılır.
ŞARTLI GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU

...... A.Ş.nin ...... HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

...... A.Ş.nin ....../....../19.... tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz. İncelememiz (aşağıda belirtilen sınırlamalar dışında) genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standartlarına uygun olarak yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe kayıtlarını kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir.
...... A.Ş.nin .... Şubesi ....../...../19.... tarihinde fiili stok sayılı yapmamıştır. Bu nedenle fiili miktarlar ile kaydi miktarların karşılaştırılması mümkün olamamıştır. Sözkonusu stok tutarı ..../..../19.... tarihli bilançodaki toplam ................. TLlık stokların ...............TLlık bölümünü oluşturmaktadır.
Görüşümüze göre sözkonusu mali tablolar stoklara ilişkin fiili sayımın yapmaması nedeniyle ortaya çıkabilecek düzeltmeler dışında ....../A.Ş.nin .../.../19.. tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmaktadır. (Düzenleme yeri ve tarihi)


DENETiM KURULUŞUNUN ÜNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası


NOT: Yukarıdaki rapor formunda
stok sayımına ilişkin eksiksiz örnek
olarak verilmiştir. Birinci paragraftaki
parantez içi ifade çalışma alanını
sınırlayan herhangi bir hususun
varolması durumunda kullanılır.






GÖRÜŞ BİLDİRMEME HALİNDE RAPOR FORMU

........A.Ş.nin .......HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

........A.Ş.nin ...../...../19.... tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gelir tablosunu incelemiş bulunuyoruz. İncelememiz (aşağıda belirtilen sınırlamalar dışında) genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standartlarına göre yapılmış ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe ve kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir.
......./...../19.... tarihinde Şirkette çıkan bir yangında muhasebe kayıtlarının büyük bir bölümü yanmıştır. Bu nedenle denetim sürecine ilişkin bazı prosedürler uygulanamamış ve gerekli olan bilgi ve belgeler elde edilememiştir.
Yukarıda belirtilen gerekçelerle sözkonusu mali tabloların ....A.Ş.nin ....../...../19.... tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu mevzuata ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtıp yansıtmadığı hakkında görüş bildirememekteyiz. (Düzenleme yeri ve tarihi)


DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası


NOT: Yukarıdaki rapor formunda
yer alan yangın olayı örnek
olarak verilmiştir. Birinci paragraftaki
parantez içi ifade çalışma alanını
sınırlayan herhangi bir hususun varolması
durumunda kullanılır.










OLUMLU GÖRÜŞ İÇEREN RAPOR FORMU
(Menkul Kıymetler Yatırım Fonları İçin)

....... A.Ş.nin ........HESAP DÖNEMİNE AİT BAĞIMSIZ DENETİM RAPORU

....... Menkul Kıymetler Yatırım Fonunun .../.../19... tarihinde sona eren hesap dönemine ait mali tablolarını incelemiş bulunuyoruz. İncelememiz genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standartlarına uygun olarak yapılması ve dolayısıyla hesap ve işlemlerle ilgili olarak muhasebe ve kayıtlarının kontrolü ile gerekli gördüğümüz diğer denetim yöntem ve tekniklerini içermiştir.
Görüşümüze göre fon portföyünün değerleme işlemleri ... Menkul Kıymetler Yatırım Fonunun iç tüzük hükümlerine uygunluk arzetmekte; sözkonusu mali tablolar fonun .../.../19... tarihindeki gerçek mali durumunu ve bu tarihte sona eren hesap dönemine ait gerçek faaliyet sonucunu mevzuata ve bir önceki hesap dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak doğru bir biçimde yansıtmaktadır. (Düzenleme yeri ve tarihi)

DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası



SINIRLI DENETİM ÇALIŞMASI SONUCU DÜZENLENECEK RAPOR FORMU

..... A.Ş.nin ................. ARA DÖNEMİNE AİT SINIRLI DENETİM RAPORU

..... A.Ş.nin .../.../19... tarihi itibariyle düzenlenmiş bilançosunu ve bu tarihte sona eren ara döneme ait gelir tablosunu sınırlı denetim ilke ve kurallarına göre incelemiş bulunuyoruz. Ara bilanço ve gelir tablosu üzerinde yaptığımız çalışma yıllık mali tablolara ilişkin olarak genel kabul görmüş denetim ilke esas ve standartlarına göre yapılan incelemeye oranla sınırlı tutulmuştur. İncelememiz esas olarak ara bilanço ve gelir tablosunun hazırlanışındaki sistemi anlamaya yönelik olarak analitik inceleme bilgi toplama ve sınırlı denetim ilke ve kurallarının gerektirdiği çeşitli denetim tekniklerinin uygulanmasından oluşmuştur. Bu nedenle raporumuzun yıllık bağımsız denetim raporlarından farklı olarak değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede yukarıda belirtilen ara mali tablolarda bir önceki yılın aynı ara dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri ve ara mali tabloların hazırlanmasına ilişkin ilke ve kurallara uymayan önemli bir hususa rastlanmamıştır. (Düzenleme yeri ve tarihi)

DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI
Sorumlu Başdenetçinin Ad ve İmzası


Sınırlı denetim sonucu ara mali tabloların ara mali tablolara ilişkin ilke ve kurallara uygun hazırlanmadığının tespit edilmesi durumunda rapor formunda yapılacak değişikliğe örnek:

(2inci Paragraf):
Yönetim sağladığı bilgilere dayanarak daha önce aktife alınmış sabit kıymetlerin iktisabına ilişkin kredilerin bu dönemdeki faizlerinin sabit kıymet maliyetine eklendiği anlaşılmıştır. Kurulun Seri: XI No: 1 ;Sermaye Piyasasında Mali Tablo ve Raporlara İlişkin İlke ve Kurallar Hakkında Tebliğinin 30uncu maddesine göre sabit kıymetlerin iktisabına ilişkin kredilerin ilgili sabit kıymet maliyetine dahil edilmeyip finansman gideri olarak muhasebeleştirilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Şirket bu kapsamda anılan kredi faizini finansman gideri olarak muhasebeleştirse idi ara dönem karı ................................... TL. azalacaktı.

(3üncü Paragraf):
Bilanço tarihi itibariyle şirketin aktifine kayıtlı amortismana tabi sabit kıymetler için kıst (zaman ile orantılı pay) esasına göre hesaplama yapılmadığı incelememiz sırasında tesbit edilmiştir. Kurulun Seri: XI No: 3 ;Sermaye Piyasasında Ara Mali Tablo ve Raporlara İlişkin İlke ve Kurallar Hakkında Tebliğinin 4üncü maddesine göre; ara döneme ait hasılat gelir ve karların aynı döneme ait maliyet gider ve zararlarla karşılaştırılması zorunludur. Dolayısıyla Şirket amortisman tutarını zaman ile orantılı pay esasına göre hesaplamış olsaydı ara dönem karı ............................... TL. tutarında azalacaktı.

(Sonuç Paragrafı):
Düşüncemize göre; sözkonusu ara mali tablolarda yukarıda iki ve üçüncü paragraflarda açıklanan hususlar nedeniyle ortaya çıkabilecek düzeltmeler dışında bir önceki yılın aynı ara dönemi ile tutarlı bir şekilde uygulanan genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine ve ara mali tabloların hazırlanmasına ilişkin ilke ve kurallara uygun olmayan önemli bir hususa rastlanmamıştır. (Düzenleme yeri ve tarihi)

DENETİM KURULUŞUNUN UNVANI
Sorumlu Ortak Başdenetçinin Ad ve İmzası
















DENETÇİ GÖRÜŞÜNÜ ETKİLEYEN AKSAKLIKLAR
Aksaklığın önem
derecesi -
AKSAKLIK Önemsiz Önemli Yeterince önemli
((inansal tablolar (finansal tablolar
bir bütün olarak bir bütito olarak
dürüst ve dürüst ve
güvenilir) güvenilir değil)
\.Muhasebe Genel kabul görmüş muhasebe
ilkeleri; OLUMLU ŞARTLI OLUMSUZ
Tam Açıklama;
Devamlılık GÖRÜŞ
2-Kapsam OLUMLU ŞARTLI BİLDİRMEKTEN
. KAÇINMA
GÖRÜŞ
3BelirsizIik OLUMLU ŞARTLI BİLDİRMEKTEN
KAÇINMA






ÇALIŞMA USUL VE ESAS.YÖN.GÖRE 58.MADDE DENETİM RAPORU BÖLÜMLERİ:
A- GENEL BİLGJ BÖLÜMÜ- ilgililer belirtilir
B- DENETİM KAPSAMI BÖLÜMÜ dönemi belirtilen mali tab.GKGDS göre düzenlenip düzenlenmediği belirtilir.
C- MESLEK MENSUBU AÇIKLAMA VE GÖRÜŞ BÖLÜMÜ- oluşan kanaat belirtilir.
D- RAPOR TARİHİ BÖLÜMÜ- denetimin bittiği tarihin gösterildiği
E- MESLEK MENSUBU İMZASI


SINIRLI DENETİM RAPORU BÖLÜMLERİ:
a-BAŞLIK
b-KAPSAM
c-AÇIKLAMA VE DENETÇİ TESPİTLERİ
d-TARİH İMZA VE ADRES

SINIRLI DENETİM RAPORU TEMEL İLKELERİ:
1-ara mali tablolar üzerinde etkisi olan veya olması olası her türlü mevzuat aykırılıklarını ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine aykırılıkları belirtmelidir denetim sonucunda ilkelerden sapmalar belirlenirse bu sapmaların ara mali tablolar üzerindeki etkisi belirtilmelidir.
2-muhasebe politikalarının bir önceki yılın aynı ara dönemiyle tutarlı olarak uygulanıp uygulanmadığını değişiklikler varsa bu değişikliklerin neler olduğunu açıklamalıdır.
3-ara mali tabloların tam açıklama kavramına aykırı bulunması halinde bu husus gerekçeleriyle birlikte raporda belirtilmelidir.
4- sınırlı denetleme raporunda denetçi yönetimin sağladığı bilgilerin test edilmesine dayanarak ara mali tablolar hakkında ulaştığı sonuçlara yer vermelidir.

ÇALIŞMA USUL VE ESAS.YÖN.GÖRE DENETİM RAPORU ÇEŞİTLERİ
A OLUMLU RAPOR
B- OLUMSUZ RAPOR
C- ŞARTLI DENETİM RAPORU

ÇALIŞMA USUL VE ESAS.YÖN.GÖRE DENETİM ÖNCESİ SAPTANACAK HUSUSLAR:
A -GENEL BİLGİ
B -PERSONEL DURUMU
C- MUHASEBE DEPARTMANI
D- SATIŞLAR
E- ENVANTER
F- MALİYET SİSTEMİNİN MUHTEVİYATI
H- ÜRETİM FAALİYETLERİNİN MUHTEVİYATI
I- ŞİRKET BORÇ VE ALACAKLARININ DURUMU
J- VERGİ DAİRESİ V EDİĞER KULUŞLARLA İLİŞKİLER
K- SABİT KIYMETLERİN DURUMU
L- SON İKİ YILIN BİLANÇO VE K/Z TABLOSU
M-ÖZEL BİLGİLER

Denetim raporu: denetçinin yapmış olduğu çalışmaların kapsamını belirttiği ve denetlenen işletmenin mali tabloları hakkında ulaşmış olduğu kanaatini açıkladığı yazılı bir belgedir.
Denetim raporu genellikle üç bölüm şeklinde düzenlenir.
1-BAŞLIK (GENEL BİLGİ) BÖLÜMÜ
2-KAPSAM BÖLÜMÜ
3-GÖRÜŞ BÖLÜMÜ

1-BAŞLIK BÖLÜMÜ : taraflara ilişkin genel bilgiler yer alır.
denetlenen şirketin adı dış denetim raporu kelimeleri bu bölümde yer alır.

2-KAPSAM BÖLÜMÜ: kapsam bölümünde mali tablolar ile ilgili denetimin genel kabul görmüş denetim standarlarına göre yapıldığı ifadesi yer alır.
Denetimin kapsamı (sınırlıözelsürekli)
Denetlenen finansal tablolar
Hangi döneme ait oldukları
Nerelere dikkat edildiği
Kullanılan denetim teknikleri bu bölümde belirtilir

3-GÖRÜŞ BİLDİRME BÖLÜMÜ: bu bölümde denetçi işletmenin mali tabloları hakkında kanaat bildirir. Görüş tek bir cümleden oluşmaktadır. Bu cümle ; görüşümüze göre yukarıda belirtilen mali tablolar işletmenin mali durumunu ve faaliyet sonuçlarını doğru olarak yansıtmaktadır. Şeklindedir. Olumlu görüş sapma olursa kapsam bölümünden sonra sapmaların nedeninin açıklandığı açıklama bölümü eklenir.

Görüş bildirme şekilleri :
a- olumlu görüş bildirme
b- şartlı görüş bildirme
c- olumsuz görüş bildirme
d- görüş bildirmekten kaçınma

1- olumlu Görüş Bildirme: müşterinin mali durum ve faaliyet sonuçlarının gerçeği yansıttığı anlamındadır. Standart denetim raporu kullanılır.

2-olumsuz görüş bildirme: müşterinin finansal tablolarının gerçeği yansıtmadığını ifade eder
genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinden sapmalar denetim kapsamındaki sınırlamalar ve gelecekle ilgili belirsizlikler gibi aksaklıklar olduğunda denetçi bu sapmalar ve aksaklıkların önemli olması ve mali tablolar bir bütün olarak güvenilirliğinin ortadan kalkması halinde olumsuz görüş bildirir.

3-şartlı görüş bildirme: bir bütün halinde mali tabloların güvenilirliğini bozmayacak aykırılıkların bulunması durumunda şartlı rapor düzenlenir. Bazı istisnaların saklı tutulması şartıyla bir bütün olarak mali tabloların doğruluğu hakkında olumlu görüş bildirmesine engel olacak kadar önemliyse denetçi görüş bildirmekten kaçınır veya olumsuz görüş bildirir.

4-Görüş Bildirmekten Kaçınma: denetçinin ve müşterisinin iradesi dışında oluşan çalışma alanını sınırlayan önemli bir hususun var olması yeterli kanıt elde edememesi veya finansal tabloların doğruluğu hakkında bir görüş bildirmeye sahip olmaması halinde görüş bildirmekten kaçınma şeklinde rapor verir.

Şu koşulların bulunması halinde görüş bildirmekten kaçınılır.
1- Denetim kapsamının görüş bildiremeyecek kadar sınırlandırılmış olması
2- Finansal tablolarda yer alan önemli kalemlere ilişkin yeterli ve uygun kanıt toplanamaması.
3- Önemli belirsizliklerin bulunması
4- Etkin olmayan bir iç kontrolün bulunması şeklinde sayılabilir.



















DENETİM SÜRECİ VE İŞİN KABULÜ
DENETİM SÜRECİ

Denetim çalışmasını planlamanı genel amacı bir bütün olarak mali tablolara ilişkin bir görüşe yeterli düzeyde temel oluşturacak yeterli ve geçerli kanıt elde ekmektir. Denetçi mali tabloların her bir kalemi için özel denetim amaçlarını belirledikten sonra kanıt toplama sürecini başlatabilir. Denetçi denetim sürecini izleyerek toplayacağı kanıtları belirler. Ancak denetim süreci kanıt toplama süreci ile başlamaz. Denetim süreci müşterinin seçimi ve işin kabul edilmesiyle başlar. Denetimin planlanması ve denetim çalışmalarının yapılması ile devam eder denetim raporunun yazılmasıyla sona erer.









Denetim sürecinde 4 safha vardır:

1- 1- Müşterinin seçimi ve işin kabul edilmesi
a-Müşteri kabul politikası ışığında gerekli bilgilerin toplanması.
b-bir önceki denetçi ile görüşme
c-Denetim anlaşma mektubunun yazılması.
d-denetim sözleşmesinin imzalanması.

2-Denetimin planlanması
a-Müşteri işletmeyi tanıma amacıyla faaliyetleri hakkında bilgi toplama
b-Denetim programının hazırlanması
c-Çalışma programının hazırlanması(işgücü ve zaman planlaması)

3-Denetim programının yürütülmesi
a-İç kontrol sisteminin incelenmesi ve değerlendirmesinin yapılması
b-denetim programında gerekli değişikliklerin yapılması
c-Hesap bakiyelerinin doğruluğunun araştırılması
d-toplanan kanıtları değerleme

4-Denetimin tamamlanması ve bulguların raporlanması
a-Mali tabloların dürüstlüğü hakkında yargıya varılması
b-Yargının şekillendirilmesi denetim raporunun yazılması ve yayınlanması.


1-MÜŞTERİNİN SEÇİLMESİ VE İŞİN KABUL EDİLMESİ

Denetçi denetim işini almadan önce denetleyeceği işletme veya şirkete ilişkin bilgi toplar. Bu bilgiler ışığında denetim riskini değerlendirir. İleride çıkabilecek anlaşmazlık durumlarında yönetimin takınacağı tavrı belirleyerek kendi itibarını etkileyip etkilemeyeceğini değerlendirir. Bu ön bilgiler ışığında olumlu bilgi alınmışsa iş alınır ve denetim sözleşmesi imzalanır.İş kabul edilmeden önce görüşmede aşağıdaki hususlar görüşülmeli ve karara bağlanmalıdır.
1- denetimin amacı
2-denetimin kapsamı
3-denetimin süresi
4-denetim raporunun teslim tarihi
5-müşterinin denetim çalışmalarına sınır getirip getirmeyeceği
6-denetim ücreti ve
7-denetim ücretinin ödenme biçimi


Bir denetim sözleşmesinde yer alacak hususlar şunlardır.
1-Yapılacak işin amacı
2-yapılacak denetim çalışmasının kapsamının belirtilmesi
3-Denetimin amacının hataları ve yolsuzlukları bulmak olmadığı amacın sadece mali tabloların doğruluğu hakkında görüş bildirmek olduğu.
4-Gerekli durumlarda belirli konuların yönetime rapor edileceği hususu.
5-Eğer kararlaştırılmışsa vergi danışmanlığı yönetim danışmanlığı hizmetleri veya başka tür hizmetlerin verileceği.
6-ücret denetim faaliyetlerinin başlama ve bitiş tarihleri.

DENETİM SÖZLEŞMESİNİN ŞEKİL VE İÇERİK ŞARTLARI:

ŞEKİL ŞARTLARI:
A-yazılı olacak
B-taraflar arasında imza edilecek

İÇERİK ŞARTLARI:
a-yapılacak işin önemi amacı kapsamı ve varsa özel nedenleri
b-bağımsız dış denetim kuruluşunca denetim çalışmasının dışında müşteri firmaya başka hizmetler verilecekse bunlar
c-tarafların sorumluluk ve yükümlülükleri.
d-ücret.

Denetim kuruluşu hangi hallerde sözleşmeyi fesih edebilir
-çalışma alanının önemli ölçüde sınırlandırılması
-mali tablolarda bilgi ve belgeleri elde edememesi halinde Kurul dan görüş alınarak sona erdirebilir. SPK seri x no:16 madde 37

Önceki Denetçiyle Görüşme
Denetim isteğinde bulunan müşteri daha önce başka bir denetim şirketi veya denetçi tarafından denetlenmiş olabilir. bağımsız denetçi veya denetim şirketi müstakbel müşteriden gelen denetim isteğini kabul etmeden önce önceki denetçiyle görüşmelidir. Bu prosedür önceki denetçinin vereceği bilgilerin denetimi kabul edip etmeme kararını almada denetçiye yardımcı olacağı için gereklidir. Bu görüşmeler yerine yazışmalar da yapılabilir. Denetçilerin önemli bir yükümlülüğü de sır saklamak olduğundan denetçi önceki denetçi ile görüşme yapması gerektiğini müşteri adayına bildirir ve bunu yapmasına ilişkin yazılı izin alır. Müşteri adayı bu izni vermeyi kabul etmezse veya önceki denetçinin cevap vermesine kısıtlamalar getirirse denetçi bunun nedenlerini araştırmalı ve denetim işini kabul edip etmeme kararını almada kendisine yardımcı olacağına inandığı konulara ilişkin soruları önceki denetçiye sorar. Özellikle aşağıdaki konularda bilgi istenir;
- Yöneticilerin dürüstlüğü
- Muhasebe ilkeleri denetim prosedürleri ve diğer benzer konularda
- Yönetim ile uyuşmazlığa düşülüp düşülmediği
- Önceki denetçiye göre denetçi değişikliğinin nedenleri
Önceki denetçi sorulara tam cevap vermezse bunu belirtmelidir. Bu durumda denetçi denetim işini alıp almama kararını vermede önceki denetçinin cevabının sınırlı kalmasını dikkate almalıdır.
Çalışma usul ve esasları yönetmeliğine göre meslek mensupları ilgili yönetmelikler çerçevesinde ve mesleki eğitimde birbirine her türlü bilgiyi vermek ve aktarmak sorumluluğunu taşırlar. Mesleğin gelişmesi ve sağlam temellere oturtulması için aralarında gerekli dayanışmayı kurarlar ancak bu hüküm tüm meslek mensupları için genel nitelikte bir hüküm olup doğrudan bağımsız denetim amacıyla bilgi istemeyi kapsamamaktadır.
Sermaye piyasası mevzuatına göre ;kendisine denetim görevi önerilen bağımsız denetim kuruluşu öneriyi kabul etmeden önce görevi devredecek olan bağımsız denetim kuruluşu öneriyi kabul etmeden önce görevi devredecek olan bağımsız denetim kuruluşundan görevin sürdürülmemesi nedenleri ile işin kabulünü etkileyebilecek bilgileri 15 gün içinde yazılı olarak alır. Yapılacak görüşmede ilgili ortak baş denetçilerin bulunması şarttır. Görüşme sonuçları tutanakla tesbit edilir. Sözü geçen görüşmenin herhangi bir nedenle gerçekleşmemesi veya istenilen bilgilerin verilmemesi veya fesih ve çekilme durumlarında kendisine görev önerilen bağımsız denetim kuruluşu görevi kabulden önce Kuruldan uygun görüş almak zorundadır.

Kalite Kontrol Politikaları ve Prosedürleri ile Müşteriyi Değerlendirme
Bir yandan denetim çalışmasını oluştururken diğer yandan denetim uygulamasını yönlendirir. Müşteri hakkında gerekli inceleme ve soruşturmaların yapılması için benimsenmiş politika ve prosedürlere kalite kontrol standartları denir.
Bağımsız denetçi denetim çalışmasının yaparken genel kabul görmüş denetim standartlarına uymak zorundadır. Denetim şirketleri de denetçilerinin bu standartlara da genel kabul görmüş denetim standartlarına uyulmasını sağlamak için kendi kalite kontrol politikaları ve prosedürlerini oluştururlar.
Genel kabul görmüş denetim standartları bir denetim çalışmasının yapılmasıyla ilgilidir. Kalite kontrol standartları ise bir bütün olarak denetim şirketinin denetim çalışmaları ile ilgilidir. Bu nedenle şirketin benimsediği kalite kontrol politikaları ve prosedürleri hem her bir denetim çalışmasını hem de bir bütün olarak denetim şirketinin denetim uygulamasını etkileyebilir.
Yeni bir müşteri için denetim çalışmasının kabul edilmesinden önce müşteri hakkında gerekli inceleme ve soruşturmaların yapılması için benimsenmiş politika ve prosedürlere kalite kontrol standartları adı verilir. Bu standartlar aynı zamanda halen müşteri olan işletmelerin denetimine devam edip etmeme kararlarının alınmasında da denetçiye ve denetim şirketine yardımcı olur.
Yeni bir müşterinin kabulüne ve mevcut müşterilerin denetimine devamına ilişkin politika ve prosedürler önemlidir. Çünkü bunlar yönetimi dürüst olmayan bir müşterinin mali tablolarını denetlemekten kaçınmak için alınacak ilk önlemdir.
Denetçi mevcut müşterinin denetimine devam edip etmeme kararını almadan önce müşteri işletmenin yöneticileri ile daha önceki deneyimlerini göz önüne almalıdır. Örneğin denetçi önceki denetimlerde bulunan önemli hata ve yolsuzluklar ile yasadışı eylemleri göz önüne almalıdır. Denetim sırasında denetçi şarta bağlı borçların ve zararların mevcut olup olmadığını yönetim kurulu kararlarının tamamının karar defterinde kayıtlı olup olmadığını mevzuata uygunluğun sağlanıp sağlanmadığını ve bu gibi konuları yöneticilere sorar. Önceki denetimlerde bu sorulara yöneticilerin verdiği yanıtların doğruluk derecesi yöneticilerin dürüstlüğünü değerlemede dikkate alınmalıdır.
Bağımsız denetim kuruluşları denetlenecek müşterileri ile denetim sözleşmesi yapmadan önce üstlenecekleri denetimin kendilerine getirebileceği riski ve denetimin kapsamı ve planlamasının belirlemek amacıyla gerekli ön araştırmaları yapmak zorundadırlar.

Müşteri ile Sözleşme Yapılması
Denetçi denetim görevini kabul etmeden önce kendisine denetim görevini teklif edenlerle görüşmelidir. Bu görüşmede denetimin amacı kapsamı ve süresi belirlenir. Müşterinin denetim çalışmalarına bir sınırlama getirip getirmeyeceği denetçinin nerede çalışacağı ve işletme olanaklarından ne şekilde yararlanacağı denetim raporunun teslim tarihi üzerinde de denetçi ve müşterisi anlaşma sağlamalıdır. Son olarak denetçin alacağı üret ve ödeme biçimi görüşülüp kararlaştırılır. Denetim koşulları taraflarca imzalanan yazılı sözleşme ile belirlenebileceği gibi denetçinin müşteriye denetim sözleşme mektubu yazması ve mektubun müşteri işletme tarafından imzalanarak denetçiye geri gönderilmesiyle de belirlenebilir.
Denetim koşullarının yazılı olarak belirlenmesinin amacı yanlış anlaşılmaları önlemek veya en aza indirmektir. Sözleşme veya sözleşme mektubu aynı zamanda denetçinin tüm yolsuzluk eylemlerini ortaya çıkarmaktan sorumlu olmadığı konusunda müşteriyi bilgilendirme aracıdır.
Sözleşmeye veya sözleşme mektubunun biçimi ve özü her müşteri için farklı olabilmesine rağmen genellikle şu bilgileri içerir.
- Mali tabloların düzenlenmesinden yönetimin sorumlu olduğu
- Denetimin amacı kapsamı varsa özel nedenleri
- Denetimin başlama ve bitiş tarihi ile denetim raporunun teslim tarihi
- İçi kontrol sisteminde ve denetimin niteliğinde mevcut sınırlamalar nedeniyle bazı önemli yanlışlıkların ortaya çıkarılamayacağı nedeniyle kaçınılmaz bir riskin var olduğunu
- Denetim ücretinin hesaplanma ve ödeme biçimi

Denetimi Kabul Etme Zamanı

Denetçi denetimi müşterisinin muhasebe döneminin sona ermesinden önce ve ya sonra kabul edebilir. Müşterinin denetçiyi erken seçmesi ve denetçinin kabul etmesi denetimin planlanmasını kolaylaştırır. Örneğin denetçinin muhasebe döneminin ilk ayında denetimi kabul etmesi denetçiye çalışmanın planlanmasına ve yürütülmesine bazı kısıtlamalar getirir. Denetçi muhasebe döneminin sonunda veya sona ermesinden sonra denetimi kabul etmeden önce mevcut durumun denetimi GKGDS na uygun olarak yapmasına uygun olup olmadığını belirlemelidir. Denetçi çalışmasının programlamada ve yürütmedeki kısıtlamalar yüzünden mali tablolar üzerinde şartsız bir görüş bildirememe olasılığını müşterisine bildirmelidir.



Denetim anlaşma Mektubu: Yeni müşteri hakkında bilgi toplandıktan ve önceki denetçi ile görüşüldükten sonra işin alınması ya da alınmaması kararı verilir. İşin kabulü halinde ilgili tarafa yazılı olarak bildirilir. Bu bildirim denetçi tarafından hazırlanıp imzalanan ve müşteriye gönderilen bir ;denetim anlaşma mektubu ile yapılır. Bu mektubun amacı yapılacak denetimin koşullarını kapsamını konulan sınırlamaları denetimin tamamlanacağı tarihi ve başkaca hususları müşteriye açıklamaktır. Anlaşma mektubu müşteri ve denetçi arasında bir sözleşme niteliğini taşır. Müşteri imzaladığı anlaşma mektubunu denetçiye iade etmesi gerekir. Müşterinin de imzalaması ile denetim görevi her iki tarafca onaylanmış olur.


DENETİM ANLAŞMA MEKTUBU


Denetçinin Baş lığ ı
M üsleri Adresi Anlaşmanın Amacı
Kapsam
Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları tle Uyumlu
Yolsuzluklar
Yönelim Mektubu Diğer Çalışmalar
Anlaşmanın Ücreti
Deneıçi İmzası
Müşteri tarafından
imzalanarak
denetçiye
iade


Ankara 31 mart 2004

S:türker Denelim işletmesi
Hamit Kesgin Yön.Kur.Bşk.
fil Sok. 10 Ankara
Bu mektup Çalışkan Ortaklığının 31 Aralık 2003 tarihinde sona eren faaliyet dönemine aıl finansal tablolarının tarafımızdan incelenmesi konu­sundaki görüşmelerimizin teyididir.
Ortaklığımız 31 Aralık 2003 tarihli bilançosu ve bu tarihte sona eren faaliyet dönemine ait gelir tablosu dağıtılmayan kârlar tablosu ve linansal durumunda değişmeler tablosu bunlarla ilgili bir denetim görüşünün verilmesi amacıyle tarafımızdan incelenecektir. İncelemelerimiz genel kabul görmüş denelim standartları doğrultusunda olacak ve amacımıza varmak için koşullara göre gerekli görülecek denetim işlemlerinin uygulanmasına yer verilecektir.
Bu istemler muhasebe defterlerine kaydedilmiş işlemlerin doğruluğunu destekleyen belgeli kanıtların test edilmesi (mümkün olduğu takdirde örnekleme yoluyla test stokların fizikî varlıklarının test edilmesi ve ala­cakların doğrudan doğruya mutabakatı ve belirli diğer varlıklar ile yükümlülüklerin seçilecek müşteriler alacaklılar ve bankalarla yapılacak doğrulamalarını kapsayacaktır.
Bu tür incelemeler sırasında genel olarak bazı yolsuzlukların veya benzen düzensizliklerin ortaya çıkarılması mümkün ve olağan ise de bizim çalışmalarımızın amacı bu olmadığından bu türde aksaklıklar bulunsa bile açıklanmayacaktır.
İncelemelerim e sırasında olağanüstü veya normal olmayan durumların saptanması halinde bunlar tarafınıza bildirilecektir. Ortaklığın 31 Aralık 2003 de sona eren faaliyet dönemi için verilecek vergi beyannamesi tarafımızdan gözden geçirilecektir. Ancak bu beyannameler sizin tarafınızdan hazırlanacaktır. Bunun yanısıra yıl içinde işletme politikanızda yapılacak değişikliklerin muhasebe ve vergi işlerine yapacağı etkinin öğrenilmesi istendiğinde her türlü danışmanlık hizmeti sunulacak­tır.
Denetim çalışmamızın ücreti çalışılan saat başına normal ücret haddi uygulanarak hesaplanacaktır. Yapılacak seyahat giderleri ve tarafımızdan sizin için ödenecek her türlü giderler size aittir. Bu tutarlar ve tahakkuk edecek ücretler her iki haftada bir sunulacak fatura ile talep edilecekti!. Fatura tularlan faturanın ibrazında ödenecektir. Sayın kurulurunuza hizmet sunabilmekten büyük onur duymaktayız.
Bu mektupta bildirilen hususlarla mutabık olduğunuz takdirde mektubun ilişikte sunulan ikinci kopyasını imzalayarak tarafımıza göndermenizi rica ederiz.
Saygılarımızla.
S.türker
Dinelim işletmesi
Onaylanmıştır; İmza
İmza



2-DENETİMİ PLANLAMA

Çalışma alanı standartlarının birincisine göre ;denetim çalışması yeterli şekilde planlanmalı ve varsa yardımcılar gerektiği şekilde gözlenmelidir.
Denetimi planlama denetimin amacına ulaşmak için sıra ile yapılacak işlerin düzenlenmesidir. Denetim planlanması tasarlanan denetim uygulaması ve kapsamı hakkında genel bir stratejinin oluşturulmasıdır. Denetim planlamasının niteliğini kapsamının ve zamanlamasının etkileyen başlıca faktörler denetçinin müşterisinin işi konusunda bilgisi denetçinin müşterisini denetlemede geçirdiği deneyim ve müşterinin işinin büyüklük derecesi oluşturmaktadır.

1-Denetim planlama süreci
Denetim planlamasını oluşturan işlemler ve sırası şöyledir.
1- müşteri hakkında bilgi toplama
2- denetim çalışmalarını bölümleme
3- iç kontrol sistemi hakkında bilgi edinme ve kontrol riskini değerleme
4- önemlilik düzeyini belirleme
5- denetim riski düzeyini belirleme
6- denetim amaçlarını belirleme
7- denetim programının taslağını yazma
8- denetim süresini ve zamanını belirleme
9- denetim personelini görevlendirme.


1-MÜŞTERİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME
Denetim planlamak için mali tablolara önemli etkisi olan olayları işlemleri ve uygulamaları denetçinin anlayabilmesini sağlayacak müşteri işletmenin işi konusunda yeterli bilgi edinilmelidir. Denetçi aşağıdaki konularda bilgiye sahip olmalıdır
- Müşteri işletmenin işi örgüt yapısı ve faaliyetinin özellikleri
- Müşteri işletmenin yer aldığı sektör
- Müşteriyi etkileyen yasal düzenlemeler
- Müşteri işletmenin muhasebe bilgilerine uygulanan analitik prosedürlerin sonuçları

Denetimi planlama safhasında analitik prosedürleri uygulamanın başlıca amaçları aşağıda belirtilmiştir:
- Müşterinin işi hakkında bilgi edinme
- Müşterinin faaliyetinin sürekliliğini değerleme
- Mali tablolarda olası hataların varlığını belirleme
- Denetim testlerini azaltma
-
1- Müşterinin işi Hakkında Bilgi Edinme

Analitik prosedürler müşterinin işi ve bulunduğu sektör hakkında bilgi elde etmede kullanılan yöntemlerden biridir. Analitik prosedürler cari yılın denetlenmemiş bilgileri önceki yılların denetlenmiş bilgileriyle karşılaştırılarak uygulandığında belirlenen farklar piyasada sektörde veya işletmede önemli olayları gösterebilir. Bu tür olaylar denetimin planlanmasını etkileyecektir.

2- İşin Sürekliliğini Değerleme
Analitik prosedürler genellikle işletmelerin karşılaştığı mali krizleri ölçmede kullanılır. İşletmenin faaliyetine kriz dolayısıyla son vermesi olasılığı denetim planını etkileyecektir.
3- Olası Hataların Varlığını Belirleme
Analitik prosedürler veriler arasındaki anormal ilişkileri ve olağandışı sapmaları belirler. Olağandışı sapmalar anormal farklar beklenmediği halde varsa veya beklendiği halde mevcut değilse ortaya çıkar. Böyle durumlarda olağandışı sapmaların olası nedenlerinden biri muhasebe hatasının veya yolsuzluğunun mevcut olmasıdır. Bu nedenle analitik prosedürler denetimde daha fazla dikkat gerektirecek hata ve yolsuzlukların olabileceği özel denetim alanlarını belirler.
4- Denetim Testlerini Azaltma
Analitik prosedürler olağandışı sapmaların olmadığını gösterirse hata ve yolsuzluk olasılığının az olduğu şeklinde yorumlanır ve ilgili hesaplar için daha az sayıda test uygulanır. Böyle durumlarda örneklem büyüklükleri azaltır bazı denetim prosedürlerinin uygulanmasına gerek kalmaz veya bazı prosedürlerin bilanço tarihinden çok önce yapılması yoluna gidilir. Bu nedenle planlama safhasında analitik prosedürlerin uygulanmasından elde edilen sonuçlar yapılacak denetim çalışmasının niteliğini zamanlamasını ve büyüklüğünü planlamada denetçiye yardımcı olur.


2-DENETİM ÇALIŞMALARINI BÖLÜMLEME

Denetim çalışmasını bölümlemenin farklı yolları vardır. Geleneksel yaklaşım mali tablolar sınıflamasına göre yapılan bölümlemedir. Mali tablolarda yer alan kalemleri oluşturan hesapların her biri ayrı bir birim kabul edilir. Bağımsız denetim mesleğinin ortaya çıkmasının ve denetimin bu şekilde yapılmasının nedeni gelişmiş ülkelerde sermaye piyasalarının henüz gelişmediği yıllarda işletmelerin bankalardan kısa vadeli borçlanma gücünü belirlemek için işletmelerin bilançolarında kısa vadeli yabancı kaynaklar ile döner varlıkların doğruluğuna ilişkin denetçilerden görüş istemişlerdir. İlk bağımsız denetçiler bu nedenle bilanço kalemlerinin incelenmesine başlanması ve denetim kitaplarında da önce bilanço kalemlerinin denetiminin açıklanması gelenek haline gelmiştir. Oysa sermaye piyasalarının gelişmesiyle gelir tablosu bilançodan daha önemli mali tablo haline gelmiştir.
Denetim çalışmasının örgütlemek için işlemler aşağıdaki gibi bölümlendirilebilir.
- Hasılat çalışmasını ( satışlar satış iade ve iskontoları para ve çek tahsil işlemleri
- Harcama işlemleri ( satın alma para çek ile ödeme işlemleri ücret işlemleri
- Üretim işlemleri
- Finansman işlemleri ( sermaye kısa ve uzun vadeli borç sağlama ve ödeme vergi ve diğer yasal yükümlülüklerin tahakkuku ve ödeme)
- Yatırım ve duran varlık işlemleri




3-İÇ KONTROL SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME VE KONTROL RİSKİNİ DEĞERLEME:

İşletme faaliyetlerinin şirket politikaları ile uyum içinde düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesi varlıkların korunması hata ve hilelerin tespit edilip engellenmesi muhasebe kayıtlarının tam ve doğru olması güvenilir mali bilgilerin zamanında hazırlanması hedeflerine mümkün olduğunca ulaşmak amacıyla yönetimin kullandığı tüm yöntem ve usullere iç kontrol sistemi denir.
İyi bir iç kontrol sisteminin taşıması gereken özellikler:
1-şirket politikaları ile uyum
2-işletmenin belirlediği hedefler doğrultusunda işlemlerin etkin ve verimli şekilde yürütülmesi
3-varlıkların korunması: fiziki koruma ve ekonomik koruma
4-hata ve hilelerin tespit edilip önlenmesi.
5-muhasebe kayıtlarının tam ve doğru olması
6-güvenilir mali tabloların zamanında hazırlanması.

İç kontrol sistemi kaça ayrılır.

1-Yönetsel kontroller(faaliyet kontrol sistemi)
İşlemlerin işletmenin belirlediği hedefler doğrultusunda etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesine yönelik yönetim politikalarına bağlılığı artıran ve mali olaylar ve muhasebe kayıtlarıyla direkt ilişkisi bulunmayan yöntem ve usullerdir. Örneğin istatistiksel analizler(üretim raporları satış raporları) zaman ve hareket etütleri (iş akım şeması gibi birbirini izleyen işlerin planlaması) eğitim programları kalite kontrol sistemleri.
İyi bir iç kontrol sisteminde yönetimin amaçladığı fayda dört grupta toplanır
1- güvenilir bilgi sağlanması
2- işletme varlıklarının ve kayıtlarının korunması
3- verimliliğin arttırılması
4- belirlenmiş politikalara bağlılığı özendirme.


2-Muhasebe kontrolleri(muhasebe kontrol sistemi)
varlıkların korunması hata ve hilelerin tespit edilip önlenmesi muhasebe kayıtlarının tam ve doğru şekilde yapılması mali tabloların zamanında güvenilir olarak hazırlanması amacına yönelik olarak konulan tüm yöntem ve usullerdir. Örneğin: yetki ve onay vermek kayıt ve raporlama sistemleri iyi ve detaylı bir hesap planı muhasebe yönetmeliği. Muhasebe kontrolü üç unsur tarafından belirlenir:
1- varlıkların korunması
2- finansal kayıtların güvenilirliği
3- kıymet hareketleri.

Bu unsurlar dışında iç muhasebe kontrolu tanımında ve muhasebe kontrolu kavramında açıkça belirtilmeyen bazı özellikler vardır. Genelde tüm muhasebe kontrolleri için olan bu özellikler: 1- yönetimin sorumluluğu 2- sistemin yeterince güvence vermesi 3-sistemi kısıtlayan faktörler 4-bilgi işleme yöntemleri şeklinde sıralanabilir.
 
Kayıt Tutuldu Kayıt Tutuldu  
  Herkesin yazı yazması yönetici tarafından engellenmiştir.
#29
caner (Yönetici)
Yönetici
Gönderiler: 83
graphgraph
Şu An Sitede Kullanıcı bilgilerini görmek için tıklayın
Cvp:DENETİM DERSİ NOTLARI 7 Yıl, 5 Ay önce Başarı: 0  
DENETİM DERSİ 3.BÖLÜM 0 Dakika önce Başarı: 0
İÇ KONTROL SİSTEMİ ORTAMI
Etkin ve güvenilir bir iç kontrol sisteminin kurulması ve çalıştırılması için uygun bir kontrol ortamına gerek vardır. Bu ortama iç kontrol sistemi ortamı adı verilir. Bu ortam işletme içi ve dışı etkenler tarafından belirlenir. Dış etkenler işletme yönetiminin kontrolu dışında olan faktörlerdir. İç etmenler ise yönetimin doğrudan kontrol edebildiği faktörlerdir.
İç etmenler; yönetimin önderliği organizasyon yapısı personel iç denetim bütçeleme ve işletme içi raporlama işletme uygulama ve politikaları şeklinde sayılabilir.
ETKİN BİR İÇ KONTROL SİSTEMİ İÇİN TEMEL İLKELER
1- görevlerin ayırımı ilkesi
2- kuymet hareketlerinin yetkilendirilmiş olması ilkesi
3- uygun belgeleme ve muhasebe kayıt düzeninin varolması ilkesi
4- varlıkların ve muhasebe kayıtlarının fiziki koruması ilkesi
5- bağımsız mutabakatların yapılması ilkesi

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN AMAÇLARI
1-iç kontrol sisteminin esas amaçları
2-iç kontrol sisteminin genel amaçları
3-iç kontrol sisteminin özel amaçları

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ESAS AMAÇLARI
1-işletme varlıklarını korumak
İstenmeyen durumlar nedeniyle varlıklarda meydana gelebilecek azalmalar veya zararların engellenmesi için önceden yönetimce tedbir alınmasıdır.
2-muhasebe bilgilerinin doğruluğu ve güvenilirliğini sağlamak
Muhasebe kayıt ortamının kontrol altına alınması ve sağlanan bilgilerin güvenirlik derecesinin en üst düzeye çıkarılması için gerekli önlemler alınmasını amaçlar.
3-işletme faaliyetlerinin yönetim politikalarına planlara ve yasalara uygunluğunu sağlamak.
İç kontrol sistemi faaliyetlerin verimliliğini sağlamaya yardımcı olur bütçe ve yönetim politikalarına uygunluğun korunmasına yardımcı olur.
4-kaynakların ekonomik ve verimli kullanımını sağlamak: doğru ve uygun zamanda en az kaynak kullanılarak amaçlara ulaşılmış ise verimlilik sağlanmış demektir Verimliliğin sağlanıp sağlanmadığı iç kontrol sisteminin iyi işlemesine ve faaliyete uygun ve teknik personelin çalıştırılmasına bağlıdır.
5-Yönetim tarafından belirlenmiş hedeflere ve amaçlara ulaşılmasını sağlamak:Planlanmış sonuçların gerçekleşen sonuçlarla karşılaştırılmasıyla faaliyetlerin etkinliği değerlendirilir iç kontrol sistemi hedeflere ulaşılabilecek şekilde yönlendirildiğinde planlanmış sonuçların gerçekleştirilmesi kaçınılmazdır.





İÇ KONTROL SİSTEMİNİN GENEL AMAÇLARI

1-işlemler yönetimin devrettiği genel ve özel yetkilere uygun olarak yürütülmelidir.
2-işlemler gelen kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak ve hesap verme yükümlülüğünü yerine getirecek şekilde kaydedilmelidir.
3-varlıklara ve belgelere erişim yetkili personelle sınırlandırılmalıdır.
4-mevcut varlıklar belirli sorumluluk kayıtlarıyla karşılaştırılmalı ve herhangi bir fark belirlendiğinde arkın özelliğine göre gerekli soruşturma yapılmalıdır.

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ÖZEL AMAÇLARI
Genel kontrol amaçları bir işletmenin belirli işlem gruplarını yürütmek için gerekli kontrol usul ve yöntemlerin sahip olup olmadığının göz önünde bulundurulmasında genel bir çerçeve oluşturur. Belirli bir işlem grubunu yürütmek için ise genel kontrol amaçlarına paralel olarak özel kontrol amaçlarının da belirlenmesi gerekir. Örneğin kredili satış işlemlerinin yürütülmesine ilişkin özel kontrol amaçları şöyle sıralanabilir:

1-yetki: Kredili satışları yetkili satış personeli yapmalı ve bu personel kendilerine tanınan yetki sınırını aşmamalıdır.Müşterilere tanınan kredi limitleri aşılmamalıdır.
2-gerçeklik: Kredili satış kayıtları işletmenin gerçek kredili satışlarını göstermelidir.
3-bütünlük: yapılan tüm kredili satışlar gösterilmelidir.
4-kayıtsal doğruluk: Kredili satışlarla ilgili gönderilen mallar için sevk irsaliyesi ve fatura düzenlenmeli stok kayıtları doğru tutulmalıdır.
5-sınıflandırma: Kredili satış işlemleri müşteri hesaplarına ve stok kayıtlarına kaydedilirken doğru hesaplara kaydedilmelidir.
6-zamanlılık: Kredili satış işlemleri işlemin gerçekleştiği dönemin kayıtlarında gösterilmelidir.
7-varlıkları koruma: Müşteri ve stok kartları ile alacak senetleri ve alınan çekler kilitli yerlerde saklanmalıdır.
8-Mutabakat: Kredili satışlarla ilgili belgeler satış kayıtlarıyla müşteri kartları ticari alacaklar hesabıyla karşılaştırılmalı ve alarınaki mutabakat sağlanmalıdır.


İÇ KONTROL SİSTEMİNİN KURULMASINDA GÖZÖNÜNDE BULUNDURULMASI GEREKEN FAKTÖRLER:
İç kontrol sistemi kurulurken bazı faktörler göz önünde bulundurulur ve değerlendirilir. Bu değerlendirme sonucunda iç kontrol sistemi kurmaya kurulacak sistemin organlarının belirlenmesine sistemde görevlendirilecek personelin belirlenmesine karar verilir.
İç kontrol sisteminin kurulmasında göz önünde bulundurulması gereken risk ve maliyet faktörü olmak üzere iki faktör vardır.
A-RİSK FAKTÖRÜ: Risk planlanan faaliyetlerin gerçekleşmeme olasılığıdır. İç kontrol sistemi kurulmadan önce işletme yönetimi mevcut risklerin türlerini ve önemlilik derecesini bilmelidir. Bu riskler nedeniyle oluşabilecek zararları en aza indirebilmek için iç kontrol sitemi kurulmalıdır. Yönetim iki tür riskle karşılaşabilir:
1-finansal riskler: Yanlış Yönetim politikalarının uygulanması ve yolsuzluklar nedeniyle varlıkların kaybolma olasılığıdır.
2-Muhasebe riskleri: Varlıklarla ilgili hesap verme yükümlülüğünün yerine getirildiği raporlarda ve kayıtlarda hata olasılığıdır.
Bu risklerin dışında bazı faktörler risk oranlarını arttırır. Verimsiz faaliyetler varlıkların korunmasında başarısız yönetim alacaklılar ve ortaklar için zarar riskini ortaya çıkarır. Raporlar ve kayıtlardaki hatalar yöneticiler ve işletme dışındaki kişilerin alacakları kararlarda yanılma riskini ortaya çıkarır.
B-MALİYET FAKTÖRÜ: İç kontrol sisteminin kullanılacak teknik ekipmanlar ve personel gibi bir maliyeti söz konusudur. İç kontrol sistemi ilk aşamada bürokrasiyi arttırabilir ve verimliliğin düşmesine neden olabilir ek maliyetlerin doğmasına neden olabilir. İç kontrol sisteminin maliyeti beklenen faydayı geçmemelidir. Fayda ve maliyet ilişkisi oranının fayda yönünde olmalı Fayda maliyet analizi yapılarak sistemin sağlayacağı fayda veya önleyeceği kayıplar sistemin maliyetinden yüksekse kontrol sistemi kurulmalıdır.

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN KISITLAMALARI:
1-iç kontrol sisteminin maliyetinin faydasını geçmesi
2-iç kontrol sisteminin olağan işlere yönelmesi.
3-potansiyel insan yanlışlıkları
4-çalışanların iç kontrolleri ihmal etme olasılıkları.

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN UNSURLARI

İç kontrol yöntemlerinin ve tekniklerinin seçiminde ve etkin bir biçimde uygulanmasında bir çok unsurlar söz konusudur. Bu unsurların değerlendirilmesi kontrol yöntem ve tekniklerini değerlendirmek için gereklidir. Bir işletme uygun ve etkin bir kontrol sisteminin kurulması için gerekli unsurlara sahip olmadıkça iç kontrolün amaçlarına ulaşması beklenemez. Etkin bir iç kontrol sistemini oluşturan unsurlar şöyle sınıflandırılabilir.

1-KONTROL ÇEVRESİ (ORTAMI)
Etkin bir iç kontrol sisteminin kurulabilmesi için uygun bir ortamın sağlanması gerekmektedir. Bu ortam ise bir işlem grubuna özgü politika usul ve yöntemlerin etkinliğini belirlemede artırmada veya azaltmada etkili olan tüm faktörlerdir. İç kontrol ortamını etkileyen çeşitli faktörler aşağıda sıralanmıştır.

a-yönetim felsefesi
Yönetim iç kontrol sisteminin gerekliliğine inancının tam olması ve işletme çalışanlarına kontrolün gerekliliği bilincini yerleştirmede önderlik etmeli ve çalışanların kontrol usul ve esaslarına tam olarak uymalarını sağlamalıdır.

b-örgütsel yapı
Örgütsel yapının iyi bir örgüt yapısına sahip olması bunun içinde satın alma satış imalat muhasebe teslim alma ve iç denetim gibi fonksiyonların bağımsız bölümlerce yerine getirilmesi gerekir. Yetki ve sorumluluklar açıkça tanımlanmalı örgüt şeması ve yönetmeliğinde belirtilmelidir.

c-personel durumu
Çalışanların yeterli mesleki bilgiye ve dürüstlüğü sahip olması iç kontrol sistemi için çok önemlidir. Gerekli niteliklere sahip görevini özenle yürüten işletme amaçlarına hizmet eden ve kurallara uyan bir personel yapısı etkin bir iç kontrol sisteminin varlığında büyük öneme sahiptir.


d-Bütçe sistemi
Bütçeler planlama kontrol koordinasyon motivasyon fonksiyonlarının yürütülmesine ve başarı ölçmeye yardımcı olur. Kontrolün amacı yöneticilerin arzuladığı sonuçların işletme tarafından gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğinin saptanmasıdır.

e-işletme politikaları ve uygulamaları
İyi bir iç kontrol sisteminin oluşturulmasında işletme uygulama ve politikaları büyük önem taşır. İç kontrol sistemi ne kadar iyi planlanırsa planlansın sistemin yönetimi yine de kişilere bağlıdır. Bu nedenle sistemi yürütecek kişileri ilgilendiren uygun politikaların belirlenmiş olması gerekir. İşletme politikası ve uygulamalarına örnek olarak çalışanların üçüncü kişilere verebilecekleri zararlara karşı yaptırılan mali sorumluluk sigortası kasa tazminatı ödenmesi personel ve sicil yönetmeliği disiplin yönetmeliği gibi politika ve uygulamalar sayılabilir.

f-iç denetim: İşletme yönetimine yardımcı olmak amacıyla muhasebe mali ve diğer faaliyetlerini incelemek için yapılan bağımsız bir inceleme ve değerleme işlemidir. Diğer türdeki kontrollerin etkinliğini ölçen ve değerlendiren bir yönetim kontrolüdür. İç denetim birimleri nin başlıca çalışma alanları şu konuları kapsar.
- muhasebe ve iç kontrol sistemini inceler
- işletmenin faaliyet sonuçları ile mali durumuna ait bilgileri kontrol eder.
- Faaliyet sonuçlarının etkinlik ve verimlilik açısından değerlendirilmesini yapar.


Bağımsız denetçi etkin ve güçlü bir iç denetim birimi olduğuna inanırsa çalışma alanının daraltabilir. Bağımsız denetçinin güvenini etkileyen faktörler şunlardır:
- işletme iç denetim birimimin örgüt yapısındaki yeri ve büyüklüğü
- iç denetim biriminin çalışma alanı görev ve yetkileri
- iç denetim personelinin teknik bilgi düzeyi ve deneyimi
- iç denetim personelinin görevlerini yaparken gösterdikleri özen.


KONTROL ÇEVRESİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME
1-kilit personele sorular sorarak
2-müşterisinin belgesini inceleyerek
3-müşterinin faaliyetlerini gözlemleyerek
4-müşteri ile ilgili geçmiş denetim deneyimleri hakkında bilgi edinerek.


2-MUHASEBE SİSTEMİ
Bir işletmenin faaliyetlerine ve finansal durumuna ilişkin hesap vermek yükümlülüğünü yerine getirmek amacıyla işlemleri belirleme belgelere ve muhasebe defterlerine kaydetme ve raporlama ile ilgili usul ve yöntemlerden oluşur.

a: gerçek işlemlerin kaydedilmesi
b-tüm işlemlerin kaydedilmesi
c-işlemlerin uygun şekilde sınıflandırılması
d-işlemlerin uygun şekilde değerlendirilmesi
e-işlemlerin zamanında kaydedilmesi

3-KONTROL PROSEDÜRLERİ(usul ve yöntemleri) : işletme amaçlarına ulaşmayı sağlamak için yönetimin işletme kontrol çevresine eklediği usul ve yöntemlerdir.
a-işlemlerin yönetimin devrettiği yetkilere uygun olarak yapılaması
b-yeterli düzeyde işbölümü yapılması
c-varlıkların kullanılması ve kayıtlara erişim yetkisinin sınırlandırılması
d-sorumluluk kayıtlarının mevcut varlıklarla karşılaştırılması

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ÖĞELERİ:
1- Organizasyon Planı: Etkin bir iç kontrol iyi bir organizasyon planı gerektirir. İyi bir örgüt planı (Örgüt Şeması) ve iş akış şeması ile iyi bir bölümünün sağlanmasıyla görevlerin kişilerce birbirlerini kontrol edecek bir şekilde dağıtılması gerekir.
Satın alan satan ödemeyi yapan ve kullanan vb.. kimselerin farklı olması gerekir. İyi bir organizasyon planının özelliği satın alma üretim satış muhasebe ve finansman gibi ayrı departmanlara gönderilmesidir. Herhangi bir işlemin başından sonuna kadar yürütülmesi aynı departmana verilmelidir.
2- Muhasebe sistemi: İç kontrol açısından muhasebe sistemi belgeler hesap planı muhasebe yönetmeliği gibi konuları kapsamaktadır. İyi bir muhasebe sistemi ile alacaklarda ve borçlarda meydana gelen değişikliği gelir ve gider akımlarının zamanında muhasebeleştirilmesini yapacak bir sistem kurulmalıdır: İyi bir belge düzeni ve belgelerin yetkililerce zamanında imzalanması gibi .
3- Yöntemler: Etkin bir iç kontrol sistemi için her departmanın faaliyetini nasıl yürütüleceği belirtilmelidir. Bunun için de yetki ve sorumlulukların bölümlenmesi gerekir.
4- Personel: İşlerin yürütülmesi için personel gerekir. Bu açıdan ister memur ister müdür olsun işin gerektirdiği kalite ve miktarda personel çalıştırması şarttır.

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ

Bağımsız denetçi işletmenin iç kontrol sistemini iki açıdan inceler.
1- Sistem işleyişinin denetçinin finansal tablolar hakkında genel olarak kesin fikir vermesine yetecek nitelikte olup olmadığı.
2- İç kontrolün zayıf ve kuvvetli yanlarının tespit edilmesi

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
İç kontrol sisteminin değerlenme nedenleri:
1-iç kontrol sisteminin güvenilirliğini araştırmak
2-denetim çalışmasını planlamak
3-yönetime önerilerde bulunmak.

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN DEĞERLEME AŞAMALARI:
1-SİSTEMİN TANIMLANMASI: sistemle ilgili bilgi toplamada kullanılan 3 yöntem vardır. Bunlar
1-not alma yöntemi: görüşmeler sırasında not olmak edinilen bilginin nereden ve kimden alındığını yazılı hale getirmek.
2-anket yöntemi: 40-50 soruluk genel bir anketin çalışanlarca doldurulması
3-akış şemaları: herhangi bir olayı ele alıp başından sonuna kadar olan aşamaları şekil üzerinde çizmek.
2-SİSTEMİN ÖNDEĞERLEMESİ: ön değerleme ile edinilen bilgiler ışığında denetçi denetimin planlamasını yapar. Denetimde yoğunluk vereceği alanları tespit eder.
3-SİSTEMİN UYGULAMADAKİ ETKİNLİĞİNİN TEST EDİLMESİ : iç kontrol sisteminin uygulamadaki etkinliği ölçülür. sistemin etkin çalışıp çalışmadığına karar verdikten sonra sistemin ön değerlemesi ile bir farklılık meydana gelmişse denetim planlamasında değişiklik ve düzenleme yapar.
4-SİSTEMİN SON DEĞERLEMESİ: bu aşamada uygulamadaki etkinliğin tespiti için yapılan testlerin sistemin ön değerlemesini doğrulayıp doğrulamadığı araştırılır. Sonuçlara göre denetim programında bazı düzeltmeler yapar.

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN YETERSİZ KALMASININ NEDENLERİ NELERDİR:
1-iç kontrol sisteminin maliyetinin faydasını geçmesi
2-iç kontrol sisteminin çoğunlukla rutin işlere yönelmiş olması
3-potansiyel insan yanlışları
4-şartların değişikliği yüzünden prosedürlerin yetersiz kalması

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN BAĞIMSIZ DIŞ DENETİMDEKİ ÖNEMİNİ AÇIKLAYINIZ.:
1-işin alınması planlanması ve yürütülmesi sırasında denetçiye yol gösterir.
2-denetim alanında kullanılması gereken denetim tekniklerinin niteliklerini belirler.
3-denetim kanıtlarının güvenilirliğini etkiler
4-denetim riskini etkiler
5-denetim alanının sınırlarını etkiler
6-denetim süresini belirler
7-denetim maliyetini etkiler
8-hata ve hilelerin saptanmasını sağlar.

DENETÇİ İÇ KONTROL SİSTEMİNİN ETKİN ÇALIŞIP ÇALIŞMADIĞINI ANLAMAK İÇİN HANGİ GÖSTERGELERE BAKAR
Denetim tekniklerine başvurarak kanıt toplamak ve değerlemek (kontrol testleri yapmak) suretiyle oluşturur.

DENETİMİ PLANLAMA SAFHASINDA İÇ KONTROL SİSTEMİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME
Bilgi edinme hem mevcut kontrol politikaları ve prosedürleri ile kayıt ortamı hakkında bilgi edinmeyi hem de mevcut kontrol politikaları ve prosedürlerinin işletme tarafından uygulanmakta olup olmadığına ilişkin bilgi sahibi olmayı içerir.
Edililen bilgiler şu amaçlar için kullanılmalıdır.
1- olası hata ve yolsuzluk türlerini belirlemek.
2- Önemli hata ve yolsuzluk riskini etkileyen faktörleri belirlemek
3- Maddi doğruluk testlerinin planlamak

İç kontrol sistemi denetçinin bu amaçlara ulaşmasında başlıca bilgi kaynağıdır. Diğer bilgi kaynakları şunlardır:
1- önceki denetimlerde edinilen bilgiler
2- müşterinin faaliyette bulunduğu sektöre ilişkin bilgiler .

KONTROL ÇEVRESİ HAKKINDA BİLGİ EDİNME
1- kilit personele sorular sorar
2- müşterisinin belgelerini inceler
3- müşterisinin faaliyetlerini gözlemler.

DENETİMİ PLANLAMA SAFHASINDA KONTROL RİSKİNİ DEĞERLEME
KONTROL RİSKİNİN İLK DEĞERLEMEsi şu adımlardan oluşur.
1- kontrol amaçlarını belirleme
2- kontrol prosedürlerini belirleme
3- kontrol zayıflıklarını belirleme ve değerleme
4- kontrol riskini değerleme

kontrol riski: müşterinin iç kontrol politikaları ve prosedürleriyle önlenemeyecek veya bulunamayacak önemli hata ve yolsuzlukların mali tablolarda olma olasılığıdır.




İÇ KONTROL SİSTEMİ
BİLGİ EDİNME PROSEDÜRLERİNİ BELGELEME

NOT ALMA YÖNTEMİ: Denetçi müşterisinin personeli ile görüşme yaparken sorduğu soruları ve aldığı cevapları not eder. Denetçi kontrol amaçlarını politikalarını ve prosedürlerini içeren yönetmelik genelge ve yönerge gibi dokümanları incelerken de önemli gördüğü hususları not eder. Denetçi faaliyetleri ve iş akışını gözlemleyerek edindiği bilgileri not eder.
AKIŞ ŞEMALARI HAZIRLAMA YÖNTEMİ: belirli faaliyetlere ilişkin tüm yöntemleri gösterir. Akış şemaları sistemin işleyişini gösteren şemalardır. Denetçi iç kontrol sistemine ilişkin bilgi edinirken hazırladığı başka bir doküman akış şemasıdır. Personelle yapılan görüşmelerden elde edilen bilgilerden akış şemaları hazırlanır.

SORU FORMU UYGULAMA YÖNTEMİ: Denetçi bu yöntemi uygulamak için iç kontrol sistemine ilişkin çeşitli sorular hazırlar. Genelde bir soru formu işletmenin tüm yönlerine ilişkin ayrıntılı ve çeşitli sorulardan oluşur. Sorular genellikle evet ya da hayır cevabı alınacak şeklinde düzenlenir.










4-ÖNEMLİLİK DÜZEYİNİ BELİRLEME

Denetimde önemlilik ( kabul edilebilir hata ) kavramı hem mali tablolar düzeyinde hem de hesap kalanları düzeyinde kullanılır.
Mali tablolar düzeyinde önemliliği değerlemenin nedeni bir bütün olarak mali tablolara ilişkin görüş bildirilmesidir. Denetimi planlama safhasında denetçi her bir mali tablo için bir veya birkaç önemlilik düzeyi belirleyebilir. Örneğin gelir tablosu mali tablo için bir veya birkaç önemlilik düzeyi belirleyebilir. Örneğin gelir tablosu için net satışların %1 i veya faaliyet karının %5 i veya %10 u önemlilik düzeyi olarak kabul edilebilir. Ancak ne GKGMİ ne de GMGDS ile bir oran belirlenmemiştir.

5-DENETİM RİSKİ DÜZEYİNİ BELİRLEME

Denetim riski; mali tablolarda önemli yanlışlıklar olduğu halde denetçinin mali tablolarla ilgili olarak olumlu görüş bildirme olasılığıdır. Bu risk beraberinde işletme riskini de getirir. İşletme riski ise yanlış bildirilen görüşten dolayı denetim firmasının itibarının sarsılması v denetim görevinin kendisinden alınması olasılığıdır.

Denetim riski denetimi planlama safhasında alınacak diğer kararları özellikle etkileyebildiğinden göz önünde bulundurulur. Örneğin örneğin denetim riskinin fazlalaştırılmasında ortaya çıkacak olası sorumluluklar denetimde daha deneyimli personelin görevlendirilmesini gözetimin arttırılmasını ve daha yüksek mesleki şüphecilikle denetimin yürütülmesini gerektirir.
Denetim riski aşağıdaki nedenlerden kaynaklanır:
1-iç kontrol sisteminin bulunmaması yada yetersizliği
2-iç kontrolün önleyemediği hata ve yanlışların bulunması.
3-denetim uygulamalarına rağmen olası hatalar yanlışların bulunması.




6-DENETİM AMAÇLARINI BELİRLEME:

İşlem gruplarına göre denetim çalışmasının bölümlenmesi denetçiye denetimi örgütlemesinde ve yönetmesinde yardımcı olur. özel denetim amaçlarını oluşturmak için önce genel denetim amaçlarını belirlemek gerekir.

Genel Denetim Amaçları:
1- Gerçeklik: Gerçek olmayan arlıklar ve borçlar bilançoda gerçekmiş gibi gösterilmemelidir. hayali işlemler gerçek olmayan işlemler gerçekleşmiş gibi gösterilmemelidir.
2- Bütünlük: Bilançoda yer alması gereken bazı gerçek varlıklar ve borçlar kayıt dışı bırakılmamalıdır. denetçi bütünlük amacına ulaşmak için bilanço tarihi itibariyle varlıklar borçlar hasılat gelir ve giderlerin kayıt dışı bırakılmış olup olmadığını araştırır. örneğin bilanço tarihinde yaptığı kasa sayımında 5000000 lira para mevcudu belirlemişse fakat denetlenmemiş kasa hesabının kalanı 2000000 lira ise hesap kalanı 3000000 lira eksik gösterilmiş başka bir deyişle kasadaki paranın tamamı kayıtlarda gösterilmemiş demektir. bütünlük amacına aykırı olan bu durum birçok kayıt hataları dışında başka nedenlerden dolayı ortaya çıkmış olabileceğinden kasada olması gereken para mevcudunun sayım sonucu belirlenen para mevcudu olduğunu göstermez.
3- Sahiplik ve Yükümlülükler:
Bilançoda yer alan varlıklar bilanço tarihi itibariyle işletmenin mülkiyetinde olan varlıklar ile alacak haklarından oluşmalıdır. bilançoda yer alan borçlar ise işletmenin kendi yükümlülüklerini göstermelidir. örneğin bazı varlıklar müşteri işletmede var ve müşterinin zilyetliğinde olsa bile müşterinin mülkiyetinde değildir. Konsinye olarak mevcut olan mallar bilançoda yer almamalıdır. Yoldaki mallar işletmede mevcut olmamasına karşın işletmenin mülkiyetindedir. aynı şekilde işletme ortaklarının kişisel işlemlerinden doğmuş olan borçlar olabilir ancak bu borçlar müşteri işletmenin yükümlülüğü olmadığı için bilançoda gösterilmemelidir.
varlıkların sahipliğini ve borçların kime ait olduğunu belirlemek. denetlenen varlık ve borç hesaplarının niteliğine göre farklıdır. örneğin binaların denetiminde sahipliği belirlemek için tapu kayıtlarına taşıtların denetiminde trafik tescil belgelerine başvurulur.

4- Değerleme ve Gidere Dönüştürme
Varlıklar borçlar hasılat ve giderler mali tablolarda uygun tutarlarla ifade edilmelidir. mali tablolarda her bir kalemin değerinin uygun tutarlarla ifade edilmesi demek genel kabul görmüş muhasebe ilkelerinden maliyet karşılaştırma (gidere dönüştürme) ve tutarlılık ilkelerine göre kayıt yapılması demektir. mali tablolarda kalemlerin GKGMİ ne göre brüt ve net değerleri gösterir. örneğin ticari alacakların brüt tutarı gösterilir ayrıca tahsili şüpheli olanlar için ayrılan karşılıklar ile bilanço tarihindeki net tahsil edilebilir değerini bulmak için hesaplanan reeskont tutarı brüt ticari alacaklar tutarından indirilecek net ticari alacaklar tutarı bulunur.

5- Sınıflandırma:
işlemlerin doğru hesaplara kaydedilmesini ve mali tablolarda doğru hesaplarda gösterilmesini ifade eder. örneğin denetçi alacak senetlerini vadelerine göre ve ticari bir işlemden doğmuş olup olmamasına göre inceleyerek sınıflamanın doğru olması halinde yeniden sınıflandırır.

6- Zamanlılık: Bilanço tarihine yakın işlemler doğru muhasebe dönemine kaydedilmelidir. Bilanço tarihinden önce henüz gerçekleşmemiş hasılat gelir gider kar ve zararlar gerçekleşmemiş gibi kaydedilmemelidir. işlemlerin gerçekleştiği tarihi belirlemek işletmenin doğru muhasebe dönemine kaydedilip kaydedilmediğini belirler.
7- Açıklama: mali tablolarda veya dipnotlarda yer alan bilgilerin gerektiği şekilde açıklanıp açıklanmadığı ile ilgilidir. örneğin varlıkların rehinli olup olmadığı mali tablolarda açıklanmalıdır.
8- Kayıtsal Doğruluk: işlemlerin doğru hesaplara hesapların doğru tarafına ve doğru tutarda kaydedilmesi ile ilgilidir. denetçi bu amaca ulaşmak için günlük defter toplamının büyük defter hesapları ile yardımcı defter hesaplarının borç ve alacak tarafları toplamlarının doğruluğunu araştırır.



Mali tabloların denetiminde 2 tür risk vardır
1-denetim riski :mali tablolarda önemli hataların yanlışlıkların bulunmasına rağmen denetçinin bunları fark etmeyerek olumlu rapor hazırlaması riskidir denetim riskini hazırlayan riskler
1-yapısal risk
2-kontrol riski
3-bulgu riski

normal denetim riski hesap kalanları düzeyinde %3 veya %5 düzeyinde olmalıdır. Denetim riski denetimin planlanması aşamasında belirlenir.

Denetim riskinin hesaplanması:
İstenilen risk=yapısal risk*kontrol riski*bulgu riski

Denetim riskinin özel alanları:
1-yöneticilerin yolsuzlukları
2-yasadışı eylemleri
3-işletmenin ilişkili olduğu kişi ve kurumlardan kaynaklanan olaylar.
4-müşteri işletmenin faaliyetine son verme olasılığın varlığı


2-işletme riski: mali tablolara yönelik denetçinin bir dava yada söylenti nedeniyle mesleki uygulamasının zarar görmesi riskidir.
Denetçi denetim riskini mümkün olan en düşük düzeyde tutarak denetimi planlamalıdır. Denetim riski müşteri işletme işlemlerinin çeşitlenmesi karmaşıklığı ile denetçinin deneyimine göre değişebilmektedir.

Denetim Riski üç tür riskin sonucudur.
- Yapısal risk
- Kontrol riski
- Bulgu riski

Yapısal Risk: İç kontrol sistemini oluşturan politikaların ve prosedürlerin olmadığı varsayıldığında belli yapısal ve çevresel özellikleri nedeniyle hesap kalanlarının önemli yanlışlıklardan etkilenebilirliğidir. Bu yanlışlık riski bazı hesap kalanları ve işlem türlerinde diğerlerine göre daha büyüktür. Örneğin paranın hırsızlıktan etkilenme derecesi kömür stoklarına göre daha fazladır. Dış etkenler de yapısal riski etkileyebilir. Örneğin teknolojik gelişmelerin bir mamulün modasının geçmesine yol açması bilançoda stokların abartılmış gösterilmesine neden olabilir.
Kontrol Riski : İç kontrol sistemini oluşturan politika ve prosedürlerle önlenemeyecek veya bulunamayacak hataların olması riskidir. Bu risk iç kontrol siteminin etkinliğinin bir fonksiyonudur. Bir hesaba ilişkin etkin iç kontrol politikaları ve prosedürleri kontrol riskini azaltır. İç kontrol sistemi içinde var olan sınırlamalar nedeni ile tüm önemli hataların önlenmesini veya bulunmasını tam sağlayamadığından kontrol riski hiçbir zaman sıfır olamaz.
Bulgu Riski : Mali tablolarda var olan önemli bilgi yanlışlığını denetçinin denetim prosedürleriyle bulamaması riskidir. Bulgu riski denetim prosedürlerinin ve bunların denetçi tarafından uygulanmasındaki etkinliğinin bir fonksiyonudur. Bu risk bir hesap kalanının veya işlem türünün tamamının denetçi tarafından denetlenmediği durumlarda var olan belirsizlikten doğar ( örnekleme riski) veya denetçinin uygun olmayan denetim prosedürlerini seçmesinden uygun bir prosedürü yanlış uygulamasından ya da denetim sonuçlarını yanlış yorumlamasından kaynaklanan belirsizliklerden doğabilir.
Arzu edilen denetim riski oldukça düşük olmalıdır. Örneğin hesap kalanları düzeyinde denetim riski %3 veya %5 olmalıdır. Denetim riskiaşağıdaki formülle gösterilebilir.

DR= YR*KR*BR

DR= Arzu edilen denetim riski
YR= Yapısal Risk
KR= Kontrol Riski
BR= Bulgu Riski

Denetim planlamada denetim riski formülü iki şekilde kullanılır. Denetim riski formülü denetçinin denetim planının mantığa uygun görünüp görünmediğini değerlemesinde denetçiye yardımcı olur. Örneğin denetimi planlamada denetçi yapısal riskin %80 kontrol riskinin %50 ve bulgu riskinin %10 olması gerektiğine karar verirse hesaplanan denetim riski %4 (080*050*010) den daha büyük ise bu plan denetçi tarafından kabul edilecektir.

Yukarıdaki şekilde denetim riski formülü denetçinin kabul edilebilir denetim riskini bulmasına yardım etmesine rağmen bu şekilde hesaplama denetçi için verimli olmayabilir. Daha verimli denetim lanı oluşturmak için denetçiler bu formülü farklı şekilde kullanırlar. Bu formül bulgu riskini ve elde edilecek kanıt sayısını belirlemek için kullanılır. Bu amaç için denetim riski formülü aşağıdaki şekilde kullanılır.

DR
BR= ------------------
YR*KR

Önceki örneğe dönerek denetçinin denetim riski düzeyini %5 olarak planladığını varsayalım. Denetim planı %125 bulgu riski 005 / (080*050) düzeyine uygun sayıda kanıt toplamak için değiştirilecektir.
Denetim riskinin özel alanları denetimi planlamada denetçinin sorumluluklarını etkiler. Ancak bu etki denetimin planlanmasının ötesinde denetimin yürütülmesinde denetim testlerinin sonuçlarının değerlendirilmesinde ve denetimin raporlanmasında da öneme sahiptir.

Bu özel risk alanları aşağıdakileri kapsar:
1- Yöneticilerin Yolsuzluklarını
2- Yasadışı Eylemleri
3- Müşteri işletmenin ilişkili olduğu kişi ve kuruluşlar
4- Müşterinin faaliyetine son vermesi olasılığı



DENETİM PROGRAMININ YÜRÜTÜLMESİ
denetim prosedürü de denen bu aşama planlama aşamasında hazırlanan denetim programının uygulamaya konulmasıdır. Bu aşama aynı zamanda kanıt toplama aşamasıdır. Kanıtların kaliteli ve uygun olması gerekir bunun için bazı denetim testleri yaparak kanıtın kalitesi araştırılır. Bu kanıtlar uygunluk v maddilik testleri ile kontrol edilir.
Uygunluk denetim programı ve maddilik denetim programı olmak üzere iki çeşit denetim programı hazırlanır. Bunlardan ilki müşteri işletmenin içi kontrol sisteminin etkinliğini ölçüp maddilik denetim programı üzerinde gerekli değişiklikleri yapmaya yararken ikincisi mali tabloların doğruluk ve güvenilirliğinin araştırılmasını amaçlar.

1-UYGUNLUK TESTLERİ: İç kontrol sisteminin amaçlara uygun şekilde yapılıp yapılmadığına ilişkin olarak yapılan testleri ifade eder. İşletmenin belirlemiş olduğu iç kontrol sistemlerinin doğruluğu etkinliği verimliliği ve yürütülüp yürütülmediği test edilerek araştırılır.
Kontrol testleri dönem içinde maddi doğruluk testleri ise dönem sonuna doğru ve dönem sona erdikten sonra yürütülür.
Maddi doğruluk testleri ile kontrol testleri aynı anda yapılabilir. Örneğin satış faturasındaki imzanın yetkili personelin imzası olup olmadığı incelenirken faturalardaki parasal hataları da araştırır. Bu test türüne çift amaçlı testler denir.

Kontrol riskini değerleme:
Mali tablolarda önemli hata ve yolsuzluklar yer almasını önlemede veya bulmada iç kontrol politikaları ve prosedürlerinin etkinliğini değerleme sürecidir. Kontrol riskini değerleme sonucuna kontrol riski düzeyi adı verilir.

uygulanacak prosedürler:
- müşterinin personeline sorular sorma
- belge ve kayıtların incelenmesi
- kontrol yöntemlerinin uygulanışını gözlemleme
- denetçi tarafından kontrol yöntemlerinin uygulanmasının yeniden yapılması




2-MADDİLİK TESTLERİ: Denetçi artık olay ve işlemleri incelemeye başlar. Bu aşamada mali tablolarda yer alan hesap kalemlerinin doğruluğu araştırılır. Bu araştırmada bulgu ve deliller toplanır.
Muhasebe verilerinin doğruluğunu tespit etmek için şu prosedürün izlenmesi gerekir.
1-Muhasebeye uygunluklarını anlamak amacıyla hesap bakiyelerini genel bir incelemeye tabi tutmak
2-G.K.G.M.İ ne uyum ve sonradan değişiklik yapılmadığına kanaat getirmek.
3-Mevcut aktifleri kontrol etmek
4-Bütün aktif ve pasiflerin bilançoda doğru olarak gösterildiğinden emin olmak için belirli muhasebe kayıtlarını incelemek.
5-Bütün gelirler giderler ve zararların gelir tablosunda doğru olarak beyan edildiğinden emin olmak için belirli muhasebe kayıtların incelemek.
6-Mali tablolardaki kalemlerin paraca değerlerinin hesaplardakini aynen yansıttığından emin olmak.

Uygulanacak prosedürler:

- işlemlerin test edilmesi
-hesap kalanlarının test edilmesi
- analitik testler









7-DENETİM PROGRAMININ TASLAĞINI YAZMA VE TASARIMI
Denetim çalışması sırasında uygulanacak denetim yöntemlerinin listesidir. denetim programları işletmelerdin test edilmesinde hesap kalanlarının test edilmesinde ve analitik prosedürlerin uygulanmasında kullanılmak için hazırlanır. başka bir deyişle denetim programı denetimde yapılacak işlerin neler olduğunu kimin tarafından ve ne zaman yapılacağının belirlendiği bir taslaktır denetim programı her hesap ve her işlem türü için hazırlanır ve hem kontrol testlerine hem de maddi doğruluk testlerine ilişkin denetim prosedürlerine yer verilir.
Denetim programının teme tasarımı denetimi planlama sırasında olur. ancak denetim çalışması ilerledikçe programda değişiklikler yapmak gerekebilir. yeni bir müşteri için hazırlanan denetim programı belirsizlikler nedeniyle uygulanamaz duruma gelebilir. ilk kez denetlenen bir müşteride denetçi müşterinin iç kontrol sistemindeki zayıflıkları müşterinin işlemlerindeki karmaşıklığı veya denetime başlamadan önce sorunlu olanların sayısını iyi anlayamamış olabilir. bu koşullarda denetim programı aşama aşama yapılır. ilk kez yapılan denetimlerde denetlenen dönemin başındaki hesap kalanlarının doğruluğunun belirlenmesi ve önceki dönemlerde kullanılan muhasebe ilke ve yöntemlerinin belirlenmesi sorunlarının da denetim programına alınması zorunluluğu vardır. yinelenen denetimlerde denetçi önceki yıllarda kullandığı denetim programlarını ve bu programlara ilişkin çalışma kağıtlarını kullanabilir.


8-DENETİM SÜRESİNİ VE ZAMANINI BELİRLEME:
Uygulanması tasarlanan denetim prosedürlerinin denetim programına yazılmasından sonra denetçi çalışmanın yürütülmesi ile ilgili zamanının planlar. Denetim çalışması müşteri işletmenin muhasbe dönemi içinde veya dönem sona erdikten sonra kısa bir süre içinde yapılır.
Denetim çalışmasının süresinin ve zamanının planlanması denetimin amaçlanan zamanda tamamlanmasını ve denetim personelinin zamanını verimli kullanmasını sağlar.

9-DENETİM PERONELİNİN GÖREVLENDİRİLMESİ VE GÖZETİMİ:
Denetim için gerekli personel sayısının belirlenmesinde Denetçi Denetim programını ve müşterinin işini


DENETİM FAALİYETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ
Bağımsız denetim yöntemleri:
Dört çeşit bağımsız denetim yöntemi vardır.
1- Şekli denetim ve Maddi denetim
2- Aralıksız denetim ve örnekleme yoluyla denetim
3- İleriye doğru denetim ve geriye doğru denetim
4- Doğrudan denetim ve dolaylı denetim

1-ŞEKLİ DENETİM VE MADDİ DENETİM: Şekli denetim:İşletmede tutulan muhasebe kayıtlarının şekil açısından uygunluğunun araştırıldığı uygunluk denetimidir. Vergi incelemeleri bir usul denetimidir. Kayıtların V.U.K. hükümlerine uygun olarak kaydedilip kaydedilmediğinin araştırılmasıdır.

Maddi denetim: İşletme varlıklarında değişiklik doğuran işlemlerin gerçeğe ve amaca uygunluğu ile defter hesap ve değerleme ölçüleri ışığında doğru olarak kaydedilip kaydedilmediğini inceler. Mali tablo kalemlerinin içerik ve özü açısından incelenmesi maddi denetim işlemidir. Vergi incelemelerinde beyan edilen kazancın doğru olup olmadığına ilişkin envanter incelemeleri hasılat incelemeleri de maddi denetim kapsamındadır.
Yıl içerisinde kapanış gününden önce yürütülen denetime ön denetim denir. Ön denetim çalışmaları şekli denetim niteliğindedir.

2-ARALIKSIZ DENETİM VE ÖRNEKLEME YOLUYLA DENETİM:

Aralıksız denetim: Belirli bir zaman kesiti içindeki tüm işlemlerin kayıt ve belgelerinin tek tek gözden geçirilmesidir.Bu usule Tarama usulü veya boşluk bırakmayan denetim de denir. Aralıksız denetim yöntemi sık kullanılmamakla beraber küçük denetimlerde kullanılabilir.

Örnekleme yoluyla denetim ise belirli bir zaman dilimi içindeki işlemlerin tek tek incelenmesi yerine bunların belirli ölçütlere göre seçilen kısmı denetlenir.Örnek seçilen inceleme birimlerinin denetimi ise kendi içinde aralıksız yapılır. Bu usule sondaj yöntemi de denilmektedir. Örnekleme yoluyla denetimde iki yöntemden söz edilebilir; bunlardan birincisi denetlenecek dönem içinde belli kriterlere göre veya tesadüfi seçilen bir zaman dilimi içindeki tüm işlemlerin aralıksız denetime tabi tutulmasıdır. Örneğin Kasım ve Nisan aylarında tüm işlemlerin denetlenmesi gibi. Bu yöntemlerden ikincisi ise Denetlenecek dönem içinde yapılan işlemlerden önceden belirlenen kriterlere göre bazı işlemlerin ayrıntılı incelemeye tabi tutulmasıdır. Örneğin incelenecek dönem içinde yapılan ve belli tutarı aşan ödemelerin ya da giderlerin veya ilişkili işletmelere yapılan satışlar veya onlardan yapılan alışların ayrıntılı incelemeye tabi tutulması gibi.

3-İLERİYE DOĞRU DENETİM VE GERİYE DOĞRU DENETİM:
İleriye doğru denetim ; muhasebe belgelerinden başlanarak mali tablolara doğru bir sıra izlenerek yapılan denetim türüdür.
Geriye doğru denetim ise mali tablolardan başlayarak defter kayıtlarına ve belgelere kadar devam edilerek yapılan denetim türüdür.

4-DOĞRUDAN DENETİM VE DOLAYLI DENETİM:

Doğrudan denetim her muhasebe işlemenin ayrı ayrı ve doğrudan incelendiği yöntemdir. Dolaylı denetim ise aynı nitelikteki veya birbirleriyle ilişki içerisindeki hesaplar arasında toplam karşılaştırmaları yaparak bunlar arasında uygunluk araştıran bir denetim yöntemidir.














DENETİMİN TAMAMLANMASI
Denetim çalışmaları sonucu denetim görüşünün oluştuğu ve bulgulara göre denetim raporunun yazıldığı aşamadır. Bu bölümdeki işlemler 4 aşama şeklinde sıralanabilir.
1-bilanço sonrası olası olayların belirlenmesi
2-belirsizliklerin ve taahhütlerin belirlenmesi
3-Çalışmaların nihai olarak gözden geçirilmesi
4-Bulguların değerlendirilip raporun yazılması


DENETİMİN TAMAMLANMASI ÇALIŞMALARI

Denetim tamamlanması aşamaları şöyle sıralayabiliriz:

1-şarta bağlı borçlar ve zararların gözden geçirilmesi

ŞARTA BAĞLI BORÇLAR:
a- işletme aleyhine açılmış çeşitli tazminat davaları
b- vergi uyuşmazlıkları
c- ıskonto ettirilmiş alacak senetleri
d- satılan mamullerin garanti süresi kapsamına giren garanti süreleri
e- işletme tarafından verilen kefaletler

2-bilanço tarihiden sonraki önemli olayların gözden geçirilmesi
denetim raporunun hazırlanması ile denetim sona erer. Bilanço tarihinde şüpheli durumda olan alacağın tahsili veya değersiz duruma gelmesi gibi durumlar bilanço tarihinden sonraki önemli olaylar arasındadır.


3-müşteri ile ilişkili olan kişi ve kuruluşlarla yapılan işlemleri belirleme ve inceleme
İşletmenin ilişkili olduğu kişi ve kuruluşlarla yapılan bütün işlemler belirlenmeli ve incelenmelidir. Bu kuruluşların işlemlerinde Spk mevzuatına aykırı hususlar içerebileceği dikkate alınmalıdır.


4-müşteri işletmeden beyan mektubu alınması
Denetçi denetimi tamamladığında sözlü beyanları yazılı hale getirmek için yönetimden yazılı beyan mektubu ister. Yazılı beyan istemenin amacı:
a- denetçiye verilen sözlü beyanları doğrulamak
b- Dönem içindeki sözlü beyanların uygunluğunun devam ettiğini belirlemek
c- Yönetimin beyanlarına ilişkin yanlış anlaşılma olasılığını azaltmak.
d- Mali tabloların düzenlenmesinde esas sorumluluğun yönetime ait olduğunu vurgulamak.
e- Müşteri ile denetçi arasında anlaşmazlık halinde kanıt olarak kullanmak.


5-genel analitik testlerin yapılması.
Genel analitik testler mali tablolarda yer alan bilgilerin güvenilirliğinin ölçülmesinde kullanılır. Analitik testler aşağıdaki çalışmaları kapsar.
- Mali tabloların toplamlarının önceki dönem tutarları ve cari yılın bütcelenmiş verileriyle karşılaştırma.
- Mali tablolarla ilgili oranları hesaplama
- Finansal olmayan verilerin önceki yıl ve cari yıl planlanmış verilerle karşılaştırılması.
- Cari yıl oranlarının sektör oranları ile karşılaştırılması.

6-Denetim programının yeniden gözden geçirilip atlanılan bir hususun olup olmadığının
araştırılması.

BİLANÇO DİPNOTLARIYLA AÇIKLANACAK OLAYLAR
1- birleşme ve ele geçirme olayları
2- işletme yapısında değişiklik olması faaliyetin genişlemesi veya daralması ya da yeni faaliyetlere başlanılması
3- bilanço tarihinden sonra varlıklarda değer kayıplarının ortaya çıkması
4- sermaye artırımı ve önemli ölçüde diğer menkul kıymet ihraçları
5- önemli ölçüde maddi duran varlık alım ve satımları iştirakte bulunulması veya işletmeye iştirak edilmesi
6- grev ve benzeri anlaşmazlıklar
7- kıdem tazminatı limitlerinin artırılması
8- benzeri olayların gerçekleşmesi

DENETİM SONUCUNU DEĞERLEME
1- kanıtların yeterliliğini değerleme: Yeterli kanıtın toplandığı kanaatine ulaşılmasıdır.
2- önemlilik düzeyinin ve denetim riskinin son değerlemesi: Denetçi denetim riskini kabul edilebilir düzeyde olduğu sonucuna ulaşamazsa ek maddi doğruluk testleri yapmalı ve gerekli düzeltmelerin yapılmasını müşteriden istemelidir.
3- hataların düzeltilmesini isteme: denetçi çalışmaları sonucu hatalı bulduğu kayıtları çalışma kağıtlarına kayıt eder ve bu hataların düzeltilmesi için müşteriye liste halinde verir eğer hesaplar kapatılmışsa ve düzeltme gerçekleştirilememişse denetim raporunda belirtir.
4- çalışma kağıtlarını gözden geçirme: Denetimden sorumlu olan denetçi tarafından çalışma kağıtları son olarak gözden geçirilmelidir.



ÖN DENETİM: yıl içinde yürütülen denetim çalışmaları ön denetimdir
YILSONU DENETİMİ(ESAS DENETİM): yıl sonunda yürütülen denetim çalışmalarına denir.
Ön denetimin yapılmış olması yılsonu denetimi çalışmalarını kolaylaştırır.
Forum kodları ve simge butonları gösterilmemesine karşın hala kullanılabilirler.
 
Kayıt Tutuldu Kayıt Tutuldu  
  Herkesin yazı yazması yönetici tarafından engellenmiştir.
#30
caner (Yönetici)
Yönetici
Gönderiler: 83
graphgraph
Şu An Sitede Kullanıcı bilgilerini görmek için tıklayın
Cvp:DENETİM DERSİ NOTLARI 7 Yıl, 5 Ay önce Başarı: 0  
DENETİM TEKNİKLERİ
KANIT TOPLAMA TEKNİKLERİ

Denetçinin incelediği bir konu hakkında edindiği kanaatinin dayanağı toplamış olduğu delillerdir. Muhasebe denetiminde delil denetçinin bir kanaate ulaşmak için kullandığı belge işlem ve bilgidir. Denetçi yeterli ve kaliteli delil toplar. Denetçi yeterli ve kaliteli delil toplar.

KANIT TÜRLERİ:
a- fonksiyonlarına göre kanıt türleri
- esas muhasebe verilerinden oluşan kanıt türleri (doğrulayıcı kanıtlar): İşletmenin muhasebe sisteminden veya mali tablolarında elde edilen kanıtlardır. Örneğin yevmiye defteri defteri kebir (büyük defter) yardımcı defterler muhasebe fişleri hesap planı muhasebe yönetmeliği mizanlar gider dağıtım tabloları müşterilere gönderilen hesap ekstreleri ve bilgisayarlı muhasebede teyp disk disket gibi.

- destekleyici kanıtlar: İşletmenin kayıt ortamında varolan muhasebe bilgilerinin doğrulanmasına destek olan kanıtlardır.

DESTEKLEYİCİ KANIT TÜRLERİ
1-fiziksel kanıtlar
2-üçüncü kişilerin beyanları
3-işletme personelinin beyanları
4-belgesel kanıtlar
5-matematiksel kanıtlar
6-analitik kanıtlar.



b- amaçlarına göre kanıt türleri
- genel kanıtlar: İşletmenin genel durumu hakkında bilgi veren kanıtlardır. İşletmenin çevresi faaliyetleri işkolu ile bilgiler verir. İşletmenin muhasebe sistemi içinden elde edilmezler.
- sistem kanıtları:İşletmenin muhasebe sisteminin işleyişi hakkında bilgi veren kanıtlardır. Değer hareketlerinin doğru kayıtlandığı sınıflandırıldığı ve açıklandığı konusunda gerekli bilgiler işletmenin muhasebe kayıtlarındaki ve mali tablolarındaki yer alan sistem kanıtları yardımıyla doğrulanır.
- temel kanıtlar: Varlıkların gerçekten varolduğu değer hareketlerinin gerçekliği işlemlerin onaylanmış olduğunu belirten temel durumlara ilişkin bilgileri içerin kanıtlardır.

Başlıca kanıt türleri şunlardır:

1- fiziki varlıklar
2- doğrulamalar
3- belgeler
4- muhasebe defter ve kayıtları
5- yeniden hesaplamalar
6- işletme yönetimi ve personelinin yazılı ve sözlü beyanları
7- karşılaştırma ve oranlar.
8- İstatistiki analizler
9- İç kontrol sisteminin etkinliği ölçmede kullanılan testler
DENETİM KANITI
1- Muhasebe kayıt ortamı
Yevmiye defteri büyük defter ve yardımcı defterler muhasebe hesap planı ve açıklamaları çalışma tabloları hesaplamalar doğrulamalar gibi enformel kayıtlar ve hatırlatıcı notlar.
2- Destekleyici bilgiler
Çekler faturalar sözleşmeler doğrulamalar soruşturma fiziki gözden geçirme teftiş gözlem sonucu elde edilen bilgiler denetçi tarafından elde edilen veya geliştirilen diğer bilgiler















TOPLANAN KANITLAR KAYNAK AÇISINDAN NASIL SINIFLANDIRILIR:

1-DENETÇİNİN BİZZAT KENDİ ÇALIŞMALARIYLA ELDE ETTİĞİ KANITLAR:
- direkt kanıtlar: stokların fiziki sayımı veya sayıma nezaret
- denetçinin gözlemleri sonucu toplanan uygunlukla ilgili kanıtlar
- denetçi tarafından düzenlenen analitik kanıtlar (karşılaştırma ve yeniden hesaplama sonuçları)

2-İŞLETME DIŞI BAĞIMSIZ KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN KANITLAR

1-sözlü ifadeler(işletme avukatından)
2-yazılı belgeler( banka hesap özeti teyit mektupları
- işletme dışından hazırlanıp işletmeye gönderilen belgeler( satıcı faturaları gibi)
-işletme dışından hazırlanıp denetçinin isteği üzerine gönderilen belgeler (teyit mektupları gibi)





3-İŞLETME İÇİ BAĞIMLI KAYNAKLARDAN ELDE EDİLEN KANITLAR

1-sözlü ifadeler (işletme çalışanlarındanyetkililerinden)
2-yazılı belgeler (yönetimin ikrar mektubu gibi)
3-işletme içinden hazırlanan belgesel kanıtlar (satış faturaları gibi)


DENETİM KANITLARININ GÜVENİRLİĞİNİ ETKİLEYEN UNSURLAR NELERDİR:

1-kanıtın ilgili olması
2-kanıtın elde edildiği kaynak
3-kanıtın tarih açısından uygunluğu
4-kanıtın objektifliği

TOPLANACAK KANITLARIN SAYISINI ETKİLEYECEK FAKTÖRLER
1-denetlenecek kalemin önemlilik derecesi
2-riskli olma derecesi
3-işlemlerin niteliği
4-kanıt toplama maliyeti


SPK mevzuatına göre kaynak açısından denetim kanıtlarının güvenilirlik derecesi aşağıdaki gibidir:

1-işletme dışı bağımsız kaynaklardan elde edilen kanıtların işletme içinden sağlananlarla
2-iç denetim sisteminin etkin olduğu ortamdan elde edilen kanıtların bu sistemin etkin olmadığı ortamda elde edilenlerle
3-bizzat denetçinin uyguladığı denetim teknikleriyle elde edilen kanıtların dolaylı yollardan elde edilenlere oranla daha güvenilir olduğu kabul edilir.




DENETİM YÖNTEMLERİ
Denetim yöntemleri denetim çalışmasının kapsamını şekil ve içeriğini ve inceleme yönünün belirler. Denetim yöntemi denetim tekniğinden daha geniş kapsamlıdır. Denetim tekniği yöntemin belirlediği kapsam içinde nasıl delil toplanacağını belirler denetim yöntemleri 4 e ayrılır

1-KAPSAM YÖNÜNDEN DENETİM YÖNTEMLERİ
a-ön denetim yöntemi: denetçinin işletme faaliyetleri hakkında genel bir kanaat edinmek amacıyla detay işlemlere girmeden yaptığı denetim yöntemidir.
b-örnekleme denetim yöntemi: ana kütleyi oluşturan az sayıda birimin incelenmesi sonucunda ana kütleye ilişkin bir görüş oluşturulmasına örnekleme yöntemi denir
c-aralıksız (sürekli) denetim yöntemi: kümeyi oluşturan tüm birimlerin tek tek incelenmesi yöntemidir.
2-ŞEKİL VE İÇERİK YÖNÜNDEN DENETİM YÖNTEMLERİ
a-şekli denetim veya uygunluk denetimi: her muhasebe kaydının belgeye dayanıp dayanmadığına bakılır. Şekil açısından belge ve kayıtlar incelenir.
b-Maddi denetim veya doğruluk denetimi: belgelerdeki olayların özü ile ilgilenilir. Belgelerdeki olayın özü ve niteliğinin işle ilgili olup olmadığı incelenir.
3-İNCELEME YÖNÜ BAKIMINDAN DENETİM YÖNTEMLERİ
a-ileriye doğru denetim yöntemi: belge defter mali tablo sıralaması ile inceleme.
b-Geriye doğru denetim yöntemi: mali tablodefter belge sıralaması ile inceleme. Denetçi sondan başa doğru giden bu yöntemi seçmelidir.

4-KAYNAK BİLGİ VE BELGE YÖNÜNDEN DENETİM YÖNTEMLERİ:
a-doğrudan denetim yöntemi: her bir muhasebe işleminin kendi bazında ayrı ayrı ve doğrudan doğruya incelenmesi yöntemidir.
b-Dolaylı denetim yöntemi: benzer veya aynı nitelikteki hesaplar veya birbiriyle yakın ilişki içindeki hesaplar arasında toplam karşılaştırmaları yaparak bunlar arasında bir uygunluk araştırması yapan denetim yöntemidir. Bu yönteme ilişkisel denetim de denir.

Denetim delilinin elde ediliş şekillerine denetim teknikleri denir. denetçi çeşitli denetim tekniklerine baş vurarak destekleyici kanıt toplar destekleyici kanıt elde etmek için kullanılan teknikler:

DENETİM TEKNİKLERİ
Denetçinin delil elde etmek için kullandığı her türlü araca denetim tekniği denir.
Başlıca denetim teknikleri (prosedürleri)

fiziki inceleme ve sayım doğrulama kayıt sistemini ileriye doğru izleme gözlemyeniden hesaplamabelgelerin incelenmesi göz atma soruşturma hesaplama ve karşılaştırma.

Diğer bir anlatımla

1- SAYIM VE ENVANTER İNCELEMESİ
2- BELGE İNCELEMESİ
3- GÖZLEM
4- BİLGİ TOPLAMA
5- DOĞRULAMA
-pozitif doğrulama
-negatif doğrulama
6- KARŞILAŞTIRMA VE ARİTMETİK İNCELEME
a-karşılaştırma
b-aritmetik inceleme
7- ANALİTİK İNCELEME

1- SAYIM VE ENVANTER İNCELEMESİ:
- - işletmenin kayıtlarında görülen fiziki varlıkların gerçekten var oluşunu tespiti
- - bu varlıkların işletmeye ait olup olmadığının tespiti.

2- BELGE İNCELEMESİ: şekli ve içerik incelemesidir. İçerik maddi incelemedir.şekil kayıtlara uygunluktur. Belgenin varlığı gerçekliği ve doğruluğu incelenir.
3- GÖZLEM: denetçinin bizzat kendi yerine getiremediği denetim faaliyetleri için süreçlere işlemlere ve personele nezaret etmesi göz kulak olmasıdır.
4-BİLGİ TOPLAMA: işletme kayıtlarında ve belgelerinde yeterli açıklık yok ise ilgililerden bilgi alınması ve tutanakla tespit edilmesidir.

5-DOĞRULAMA: Teyit mektubu adı verilen bu tür kanıt toplama tekniği de oldukça fazla kullanılır. doğrulama denetlenen işletmenin aracılığıyla denetçiliği ulaştırılacak şekilde üçüncü kişilerden cevap isteme şeklidir. denetlenen işletmenin borçları alacakları ve banka mevduatları ile ilgili olarak doğrulama işlevine başvurulur. üç türlü teyit mektubu vardır.
a- negatif Doğrulama Mektubu: İşletme tarafından yazılan rakamda mutabık olunduğunda karşı taraftan cevap istenmez. Mutabık olunmadığı takdirde karşı taraftan rakamlıyla birlikte yazılı cevap istenir. yani mutabıksanız bildirmeyiniz mutabık değilseniz bildiriniz.
b- pozitif Doğrulama mektubu: karşı tarafa bildirilen rakamla mutabık kalınsa da kalınmasa da mutlaka denetim firmasına cevapların yazılı bildirilmesi gerekir. Genellikle hesap kalanı büyükse bu doğrulama tekniğine başvurulur.
c- Rakamsız Teyit Mektubu: karşı tarafa hiçbir rakam bildirmeden sadece karşı tarafı borç ya da alacağına ilişkin rakamın yazılı olarak denetim firmasına bildirilmesi istenir. Boş bakiyeli de denir.

6-A)KARŞILAŞTIRMA: aralarında uygunluk bulunması gereken tutarların karşılaştırılması ve her türlü tutar aktarımlarının kontrolüdür.
B)ARİTMETİK İNCELEME: kayıt ve belge üzerindeki her türlü aritmetik işlemin doğruluğunun incelenmesidir yani yeniden hesaplamadır.Amortisman hesaplamaları yeniden hesaplamadır.
7-ANALİTİK İNCELEME: Bu denetim işlemi karşılaştırmalar oran analizleri karşılıklı hesaplar arasında ilişki kurma gibi işlemlerden oluşur. denetim için önemli oranlar cari oran stok devirleri alacakların devir hızı oranlarıdır. örneğin giren- çıkan ilişkisi satışların karlılıkla karşılaştırmaları gibi. Kullanılacak analizler: trend analizi oran analizi dikey analiz yatay analiz.


ÇALIŞMA KAĞITLARI

Amaç: Denetim standartlarına uygun bir denetim faaliyetlerinin tamamlanmasında denetçiye yardımcı olmaktır.
Tanımı: Denetçinin izlediği denetim yöntem ve tekniklerini topladığı bilgileri ve incelemeleri ile ilgili olarak ulaştığı sonuçları gösteren ve tutulması zorunlu olan yazılı kağıtlardır. Denetim raporunun hazırlanabilmesi için çalışmaların belgesel bir nitelik taşıması gerekir. Bu belgelerin SPK ya 5 yıl sorumluluğu vardır.

Çalışma kağıtlarının Düzenlenmesindeki yararları ve amaçları:

· Denetim raporunun düzenlenmesine esas teşkil etmek.
· İç kontrol sisteminin değerlemesine yardımcı olmak.
· Denetim çalışmasının yürütülmesine yardımcı olmak.
· Mahkemede delil olarak kullanmak
· Çeşitli konularda bilgi kaynağı olmak.
· Gelecekteki denetim çalışmalarına yardımcı olmak.


Çalışma kağıtlarının denetçi görüşünü destekleyici bilgiler içermesi gerekir. Bu nedenle iyi bir çalışma kağıdı aşağıdaki nitelikleri içerir.

· Denetim ile ilgili bilgileri kapsayacak şekilde hazırlanması
· Finansal işlemlerin doğruluğunu gösteren bilgi ele alınmalı
· Çalışma Kağıtları okunaklı ve anlaşılır olması
· Çalışma kağıdının hazırlanmasına neden olan şeyin kısa bir özeti bulunmalı.
· Kullanılacak bilgi bulunmalı

ÇALIŞMA KAĞITLARININ ÇEŞİTLERİ:

· Denetim raporu ve finansal tabloların örnekleri
· Denetim planı soru kağıtları iş akış şemaları
· Çalışma mizanı
· Düzeltmeler ve sınıflandırmalarla ilgili kayıtların yapıldığı çalışma kağıtları
· Denetlemenin her aşaması ile ilgili analizler listeler ve hesaplamalar
· Tutanaklar sözleşmeler ve diğer belgelerin özeti.

Çalışma kağıtlarının şekil yapısı

Çalışma kağıtlarının standart bir şekli yoktur.anacak hazırlanmasında bazı ilkelere uyulması gerekir. Bu ilkeler şunlardır:

1-çalışma kağıdının üst kısmında denetlenen işletmenin adı denetim dönemi çalışma kağıdının adı hazırlayan denetçinin adı ve hazırlanış tarihi yer alır.

2-çalışma kağıtları endekslenmelidir(kodlanmalıdır)

3-yapılan denetim işlemleri çalışma kağıdında açıkça gösterilmelidir.

4-çalışma kağıtlarında hazırlanma amacına uygun olarak yeterli bilgi bulunmalıdır.

5-denetim işlemi sonucunda ulaşılan sonuç öz ve açık olarak belirtilmelidir.


Çalışma kağıtları nasıl dosyalanır:

Daimi ve geçici dosyalarda dosyalanır. Daimi dosya: denetçiye gelecekte yapacağı denetimde yararlı olabilecek bilgileri içeren çalışma kağıtları kapsar cari dosya ile denetçinin belirli bir dönemde yapmış olduğu incelemeler esnasında düzenlenmiş olduğu ve gelecekte pek fazla bir yarar sağlamayacak olan dokümanları kapsar.

Çalışma dosyası:
Çalışma kağıtlarının doğruluk testlerinin yazışmaların denetlenen kuruluşa ait mukavelelerin talimatların yönetim karar suretleri gibi meslek mensubunun denetlenen kurum ve kuruluştan ibrazının istediği belgelerin muhafaza edilmesi amacıyla kullanılan denetim dosyasıdır.

İki tür çalışma dosyası vardır:

1-Daimi dosya: devamlı denetlenen denetim finansında tutulan dosyadır.
-müşteri hakkında genel bilgiler
-şirket ana sözleşmesi yönetmelikler vs.
-vekaletnamelerle ilgili suretler
-hisse senetlerine ait dokümanlar
-organizasyon şeması
-imza sirküleri vs.
-geçmiş yıllara ait denetim raporları
-Hesap planı
-kira kontratları toplu sözleşmeler
-geçmiş yıllar vergi beyannameleri



2-cari dosya: içinde bulunan yıl ki dökümle ilgili dosyadır.
-incelenen finansal tablolar
-denetim planları
-denetim programları
-termin (denetimin planlamasına ait zaman planı)
- iş akış şemaları
- teyit mektupları vs.
- denetçi mizanı ve çalışma tablosu

çalışma kağıtlarının SPK mevzuatına göre 5 yıl 3568 sayılı yasaya göre 10 yıl saklanması zorunludur.






KANIT TOPLAMA TEKNİKLERİNDE ÖRNEKLEME YÖNTEMLERİ


Bir ana kütleden seçilmiş az miktarda birimlerden oluşan bir örnek grubunu inceleyerek elde edilen sonuçların bütün ana kütle için genelleştirilmesine denir. Örnek grubu ana kütleden tesadüfi alarak seçilirse bu örneklemeye istatistiki(tesadüfi) örnekleme iradi olarak seçilirse iradi örnekleme adı verilir.

Örneklem: ana kütleden seçtiği birimlerin büyüklüğüne örneklem denir.

İstatistiki örneklemenin üstünlükleri
1-örnek sonuçlar elde edilir
2-örnek grubun büyüklüğü ve ekonomik ve etkin bir biçimde önceden belirlenir.
3-örneklemenin hatası tahmin edilebilir
4-maliyetler ve zaman tasarrufu sağlar
5-istatistiki örnekleme genel denetçiler tarafından yürütülebilir sonuçları birleştirilebilir ve birlikte değerlenebilir.
6-test sonuçları objektif olarak değerlenebilir.
7-büyük yığınların incelenmesinde tarama yönteminden daha doğru sonuç çıkarmaya imkan sağlar.



İstatistiki örnek seçme teknikleri:

1-basit istatistiksel örnek seçimi
seçilen örneğin kullanılabilirliği onun ana kütlenin özellikleri yansıtmasına bağlıdır. Bu durumu da ancak basit tesadüfi örnekleme sağlar. Bunun için ana kütleyi oluşturan kayıtların her birine seçilebilme şansı verilmelidir. Çeşitli sayı ve harf çizelgeleri ile teste girecek her kayda bir numara verilerek kura ile örnek seçilen kaydın numarasını belirlenir.

2-sistematik istatistiksel örnek seçimi
sistematik seçim örnek grubuna girecek birimlerin numaraları arasındaki aralığın sabit tutularak yapıldığı seçimdir. Bu yöntemde ilk birimin seçiminde basit seçim tekniği uygulanır.

3-zümrelere göre istatistiksel örnek seçimi
incelenecek birimler özelliklerine göre gruplar halinde toplanır. Bu zümrelerin nasıl denetleneceği belirlenir bu zümrelerin içinden örnekleme yapılacaksa basit veya sistematik seçime göre örnek seçilir. Bu teknikle denetim etkinliği arttırılmaktadır.

4-kümelere göre istatistiksel örnek seçimi
örnek grubunu oluşturacak birimler zaman ve mekan faktörüne göre kümelere ayrılır. Bu kümelerin nasıl denetleneceği belirlenir. Bu kümeler içinde basit veya sistematik seçime göre küme seçilerek incelenir

örnekleme riski: uygun şekilde çekilen bir örneklemin ana kütleyi temsil etmemesi olasılığıdr.

Örneklemedışı risk: ana kütlenin tamamı incelense bile ortaya çıkabilen bir risktir. Bu risk denetçinin incelediği belgelerdeki hataları bulmada başarısız olması belirli bir denetim amacına uymayan denetim prosedürlerini kullanması veya örneklemenin sonuçlarının yanlış yorumlaması gibi insan hatalarından doğar.



İSTATİSTİKSEL ÖRNEKLEME MODELLERİ

Ana kütleninin nicelikleri ve nitelikleri olarak ikiye ayrılır.
Nitelik örneklemesi : bir ana kütledeki kabul edilmiş kontrol prosedürlerinden sapmalın oranının tahmin etmektir. Kontrol testleriyle belirlenir.
Nicelik örneklemesi: bir ana kütledeki hataların parasal tutarının veya ana kütlenin parasal tutarını tahmin etmektir. Maddi doğruluk testleriyle belirlenir .

ÖRNEKLEME BÜYÜKLÜĞÜNÜ BELİRLEYEN ETKENLER
1- iç kontrole gereğinden fazla güvenme riski
2- kabul edilebilir sapma riski
3- beklenen ana kütle sapma riski
4- ana kütlenin büyüklüğü

diğer bir deyişle örneklem büyüklüğünü belirleyen etkenler
1- ana kütlenin defter değeri
2- yanlış kabul riski
3- kabul edilebilir hata

dış denetimde başlıca örnekleme yöntemleri iki gruba ayrılır.
1- iradi örnekleme yöntemi
2- istatistiki örnekleme yöntemi



İRADİ ÖRNEKLEME YÖNTEMİ: Dış denetçinin bir ana kütleden iradi olarak örnek büyüklüğünü ve sayısını seçmesidir. Seçilecek örnek büyüklüğü ve sayısı denetçinin kararlarına bağlı olup örneğe girecek bütün birimlerin eşit seçilme şansı yoktur.



İradi örneklemeye başvuran denetçi örnek birimlerin seçiminde aşağıdaki ölçütlere göre seçim yapar:
1- fonksiyonlara göre iradi seçim(nakit hareketleri mal hareketleri ücret ödemeleri....)
2- muhasebe bölümünün organizasyonu itibariyle iradi seçim (sabit varlıklar muhasebesi ambar muhasebesi)
3- siparişlere göre iradi seçim (gemi makine bina inşaa...)
4- müşterilere veya satıcılara göre iradi seçim
5- zaman süresi itibariyle iradi seçim (işlemlerin yoğun olduğu aylar)
6- değer veya miktar büyüklüklerine göre iradi seçim.
7- İşletmedeki görevlilerin faaliyet sahaları itibariyle iradi seçim.
8- İç kontrol sistemi dikkate alınarak yapılan iradi seçim.




İSTATİSTİKİ ÖRNEKLEME YÖNTEMİ: Örneklemenin daha objektif bilimsel ve sistematik olarak yapılmasını sağlar. Bir ana kütleden tesadüfi olarak seçilen örneklerin incelenerek ana kütle hakkında belirli bir görüş elde edilmesini sağlayan örnekleme yöntemidir.


Örneklem seçim yöntemleri
1- rassal sayılar tablolarıyla örnekleme : ana kütledeki her birime numara verilerek yapılan yöntemdir. Bu tablolar dört-beş rakamlı rassal olarak seçilmiş sayıların birçok kolana yazılmasıyla oluşturulmuş tablolardır. Denetçi bu tablolardan başlangıç noktası olarak bir sayıyı belirledikten sonra kalemini tablo üzerinde yatay ve dikey gezdirerek sayıları okur ve bu sayıların gösterdiği birimleri örneklem birimi kabul eder.
2- Bilgisayarla seçim: bilgisayardan numara istenir ve bu numaraların karşılığı olan birimleri örneklem birimi olarak seçer.
3- Sistematik seçim: örnekleme aralığı belirlenir örnekleme aralığı denetçinin kabul ettiği örnekleme oranının tersidir.


MADDİ DOĞRULUK TESTLERİNDE İSTATİSTİKSEL NİCELİK ÖRNEKLEMESİ
1- Pasaral birim örneklemesi: hem işlemlerin hem de hesap kalanlarının maddi doğruluk testlerinde kullanılabilir. Ana kütle içindeki hatanın toplam parasal tutarına ilişkin sonuçlara ulaşır. Parasal birim örneklemesinde izlenen adımlar şunlardır:
- denetim teslerinin amaçlarını belirleme
- hata durumlarını tanımlama
- ana kütleyi ve örnekleme birimini tanımlama
- örneklem büyüklüğünü belirleme
- örnek seçim yöntemini belirleme
- denetim prosedürlerini yürütme
- örnekleme sonuçlarını değerleme
2- Birim başına ortalama tahmin örneklemesi: örneklemi oluşturan birimlerin parasla tutarlarının belirlenmesi sbu tutarların ortalamasının hesaplanmasını ve ana kütlenin bilinmeyen toplam tutarını belirli bir olasılıkla tahmin etmek için bu ortlamanın ana kütle birim sayısıyla çarpımını kapsar. İzlenen adımlar şunlardır:
- ana kütleyi ve örnekleme birimini tanımlama
- örneklem büyüklüğünü belirleme
- örneklem seçim yöntemini belirleme
- denetim prosedürlerini uygulama
- örneklem sonuçlarını değerleme


DENETİMDE İSTATİSTİKİ ÖRNEKLEME

Örneklerin seçilmesinde iradi seçim veya tesadüfü seçim yollarına başvurulabilir örnek alınacak birimlerin bilerek seçildiği örneklemeye iradi örnekleme; tesadüfi olarak seçildikleri örneklemeye tesadüfi örnekleme denir.

Tesadüfi örnekleme yöntemleri
1- tahmin örneklemesi:numuneler analize tabii tutularak örnekleme sonucundan ana kütle hakkında bir tahmine ulaşılır
2- keşif örneklemesi:ana kütle içerisindeki hatalı birimlerin ortaya çıkarılma olasılığı hesaplanır genellikle yolsuzlukların araştırılmasında başvurulan bir yöntemdir
3- kabül orneklemesi:ana kütlenin belirli yapısı hakkında yapılan faraziye test edilerek bu faraziyenin geçerliliği araştırılır hatalı birimlerin payı hesaplanır bu hesaplama sonucuna dayanarak ana kütle kabul yada reddedilir.

DENETİMDE KULLANILACAK DAĞITIM MODELLERİ

1- Hipergeometrik dağılım.Ö rnek olarak çekilen bir birimin tekrar dan ait olduğu ana kütleye iade edilmediği yani iadesiz seçim yapıldığı durumlar için söz konusu olur
2- Binom dağılım: her birimin numuneye girme ihtimali çekim işlemi tarafından etkilenmez
bu dağılım tipi numune seçiminin iadeli seçim yoluyla yapılması halinde uyğulanır
3-Normal dağılım : örnek sayısının yeterınce büyük ve numuneler içindeki hata payının çok küçük olmadığı durumlarda hipergeometrik dağılım binom dağılımı yerine normal dağılım kullanılabilir

ÖRNEK SEÇİM TEKNİĞİNİN BELİRLENMESİ

1- Tesadüfi sayılar cetveline göre seçim:tesadüfi sayılar cetveli kura usulü ile tesadüfi olarak secilmiş bulunan pekçok miktardaki sayıların peşpeşe sıralanmasıyla elde edilmiş bir cetveldir.
2- Sistematik seçim:numuneye girecek birimlerin numaraları arasındaki aralığın sabit tutularak yapıldığı seçimdir
3- Tarihi esasına göre seçim:belirli tarihleri taşıyan inceleme birimleri seçilir
4- Baş harflere göre seçim:birimlerin ad ve soy adına yad müessese isminin baş harflerine göre seçilirler
5- Zümrelere göre örnekleme:
6- Küme örneklemesi



MUHASEBE VERİLERİNDEKİ HATA VE USULSÜZLÜKLER
a- Kasıtlı ve Kasıtsız hatalar: Mali tablolarda ve muhasebe verilerinde bilerek yapılan hatalar kasıtlı hatalardır. Ancak bir kasıt söz konusu değilse kasıtsız hatalar denir.
b- Nitel ve nicel hatalar : İşletmenin işleyişinde iç kontrol sisteminin veya yasaların koymuş olduğu kuralların yerine getirilmemesi nitel hata ya da usul hataları denir. Örnek satış faturalarında seri numaralarının olmayışı. Hesap kalanlarına ve mali tablolardaki tutarlarına etki eden hatalar ise nicel hatalar yada parasal hatalardır. Ağırlıkmiktar gibi ölçü birimlerini ile bunların parasal değerlemelerinde yapılabilen hatalardır. Usul hataları hesapların kalanlarını etkilemez ancak usul hatalarının çok olması parasal hatalarında çok olacağının işaretidir.
c- Önemli ve önemsiz hatalar: Karar alıcılarının kararlarına etki etmeyen ve denetçi tarafından düzeltilmeksizin kabul edilen hatalar önemsiz hatalardır. Düzeltilmediği takdirde muhasebe verilerini kullananların kararlarına etkili olan tutarca önemli hatalardır.


Kabul edilebilir sapma oranı: denetçinin planladığı kontrol riski düzeyini kabul etmesi için bir kontrol prosedürünün yürütülmesinde denetçinin hoş görebileceği maksimum sapma oranıdır.

SATIŞ İŞLEMLERİNE İLİŞKİN DENETİM AMAÇLARI
1- kayıt edilen satışlar gerçek olmalıdır
2- tüm satış işlemleri kayıt edilmelidir
3- satış işlemleri tutar olarak doğru kayıt edilmelidir
4- satışlar dönem bakımından doğru kayıt edilmelidir.
5- Satış işlemleri alt hesaplara uygun şekilde kayıt edilmelidir.

ALACAK İŞLEMİNE İLİŞKİN DENETİM AMAÇLARI:
1- alacak hesapları gerçek alacakları göstermelidir.
2- Alacak hesapları müşterinin tüm alacaklarını göstermelidir
3- Alacak hesaplarına tutar bakımından doğru kayıt yapılmalıdır
4- Alacak hesaplarının tahsil edilebilir değerleri bilançoda gösterilmelidir
5- Alacak hesapları uygun şekilde sınıflandırılmalı bilançoda gerekli açıklamalar yapılmalıdır.

SATINALMA İŞLEMLERİNE İLİŞKİN DENETİM AMAÇLARI
1- satın alma kayıtları gerçek satın almaları göstermelidir.
2- Tüm satın alma işlemleri kayıt edilmelidir
3- Satın alma işlemleri tutar olarak doğru kayıt edilmelidir
4- Satın alma işlemleri dönem bakımından doğru kayıt edilmelidir
5- Satın alma işlemi hesap adı bakımından doğru kayıt edilmelidir.

STOK HESAPLARINA İLİŞKİN DENETİM AMAÇLARI
1- stok hesapları işletmenin gerçek stoklarını göstermelidir.
2- Stok hesapları işletmenin tüm stoklarını göstermelidir.
3- Stok hesapları tutar olarak doğru kayıt edilmiş olmalıdır.
4- Değeri düşük stokların satılabilirliği belirlenmelidir.
5- Stokların rehinli olup olmadıkları belirtilmelidir.
6- Stok hesapları uygun sınıflandırılmalı bilançoda yeteri kadar açıklıkta gösterilmelidir.


Yatırımların denetimi
Geçici yatırım: kısa vadeli fonların değerlendirilmesi amacıyla yapılan yatırımlardır. Bu yatırımlar pazarlanabilir devlet tahvilleri ve kısa süreli hazine bonolarından oluşur. Uzun dönemli menkul değerler bilançoda duran varlıklar bölümünde iştirakler kalemi altında gösterilir.


NAKİT SİSTEMİNİN DENETİMİ
Nakit tutarının genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygun olarak gösterilmiş olduğunu ve naktin müşteri işletmenin kontrolu altında bulunduğunun saptanmasıdır.

NAKİT TAHSİLATI İLE İLGİLİ İÇ KONTROL
Mal veya hizmet satışı nedeniyle yapılan tahsilat ile ilgilidir. Satış işlemlerinden kaynaklanan tahsilatın incelenmesinde satış iade ve indirimleri satış iskontoları tahsili şüpheli alacaklar gibi satış ile ilgili ayarlamalarında dikkate alınması gerekir.
A- Örgüt yapısı: Nakit tahsilatı ile ilgili etkin bir iç kontrolun temel koşulu iyi bir örgüt yapısına sahip olmaktır. Görev ve sorumluluk açıkça belirlenmiş olmalıdır. Nakit tahsilatı açısından bölümlerarası görev ayrımı şu şekilde sağlanabilir:
1- muhasebe bölümü : Kredili satışlardan tahsilat üzerindeki muhasebe kontrolü bankadaki nakit üzerindeki muhasebe kontrolü büyük defterin tutulması kasa tahsil yevmiyesinin tutulmasıalacaklar yardımcı defterlerinin tutulması aylık banka mutabakatlarının hazırlanması aylık müşteri hesap özetlerinin çıkartılması
2- finansman bölümü: tahsilatın korunması ve kredili satışlardan tahsilatın bankaya yatırılması
3- muhasebe ve finansman bölümlerinin dışındaki işlevler: banka hesapları ile ilgili yetkilendirme(yönetim kurulu) banka hesabının kapatılması(yönetim kurulu)
bu örgütlenme düzeninden izlendiği gibi tahsil edilen nakdin korunması sorumluluğu kayıtlara geçirme sorumluluğundan ayrılmıştır.
Görev ayrımları şu şekilde gerçekleştirilebilir
1- koruma ve kayıtlama sorumluluğu
2- muhasebenin kayıtlama sorumluluğu


B- tahsilatın yapılması:
C- işlemlerin kayıtlara geçirilmesi
D- varlıklara erişim
E- defter kayıtları ile karşılaştırma


NAKİT ÖDEMELERİ İLE İLGİLİ İÇ KONTROL
Mal ve hizmet alımları nedeniyle satıcılara yapılan ödemeler ile ilgilidir.
A- Örgüt yapısı
1- muhasebe bölümü
a- ödeme taleplerinin onay açısından gözden geçirilmesi
b- kasa ödemeleri yevmiyesinin tutulması
c- ödeme belgeleri günlük defteri veya alış yevmiyesinin tutulması
d- aylık banka mutabakatının hazırlanması
2- finansman bölümü
a- naktin fiziki olarak korunması
b- çeklerin imzalanması
c- imzalanmış çeklerin dağıtımı
3- muhasebe ve finansman dışındaki işlevler
a- ödeme onayının verilmesi (satınalma)
b- banka hesapları ile ilgili yetkilendirme (yönetim kurulu)
c- banka hesabının kapatılması(yönetim kurulu)
B- ödemelerin yapılması
C- işlemlerini kayıtlara geçirilmesi
D- Varlıklara erişim
E- Defter kayıtları ile karşılaştırma


NAKİT SİSTEMİ İLE İLGİLİ UYGUNLUK DENETİMİ
Kasa ve banka hesaplarının doğruluğunun araştırılmasıdır.

Nakit tahsilatı uygunluk denetimi:
Aşağıdaki hususların saptanması için yapılır
1- tahsil edilmesi gereken tutarlar eksiksiz olarak tahsil edilmiştir.
2- Tahsilat anında ve uygun olarak kayıtlara geçirilmiştir.
3- Tahsil edilen tutarlar derhal ve uygun olarak banka hesabına yatırılmıştır.

Nakit tahsilatının denetiminde denetçi şu yolları izlemelidir.
1- tahsilat kayıtları incelenerek tahsilat toplamının aritmetik doğruluğu araştırılmalıdır.
2- Büyük defterlere aktarmalar incelenmelidir.
3- Tahsilat banka hesap özetinde gözüken para yatırma tutarları ile karşılaştırılmalıdır.
4- Tahsilat ve tüm ayrıntılı bilgiler kayıtlarda gözüken bilgiler ile karşılaştırılmalıdır.
5- Banka dekontları veya bankaya para yatırma makbuzları ile tahsilat kayıtları karşılaştırılmalıdır.
6- Tahsilat kayıtları bağımsız karşıt kayıtlar ile karşılatrılmalıdır.
7- Nakit iskontoları satış indirimleri ve müşteri hesaplarına düşülen alacak kayıtları incelenmelidir.
8- Tahsilatla ilgili muhasebe kayıtları gözden geçirilmelidir.

Nakit ödemeleri ile ilgili uygunluk denetimi:
Aşağıdaki hususların saptanması için yapılır
1- ödemeler gerçekten teslim alınmış mal ve hizmetler için yapılmıştır.
2- Ödemeler için gerekli onaylar alınmıştır.

Başlıca denetim yordamları aşağıdaki gibidir.
1- Ödemeler toplamının arıtmetik doğrulugu incelenmeli ve toplamlar büyük defterde yeniden izlenmelidir.
2- Ödenmiş banka çekleri ödeme kayıtları ile karşılaştırılmalıdır.
3- Tüm çeklerin hesabı araştırılmalıdır.
4- Ödemelere ait muhasebe kayıtları ile banka hesap özeti arasında uyğunluk aranmalıdır.
5- Destekleyici belgeler incelenmelidir.
6- Ödeme kayıtları olağandışı kalemler açısından gözden geçirilmelidir.

Maddi dorluk denetimleri
Nakit denetiminin önemli bir bölümü ara denetim çalışması olarak yıl içinde yürütülür.Bu denetimler tahsilat ve ödemelerle ilgili uygunluk denetimleridir.Yıl sonu denetimi bilançoda yer alan kasa banka bakiyesinin doğruluğunu araştırmaya yöneliktir.Bu denetim ise maddi dorluk denetimidir.Kasa ve banka hesabının denetiminde izlenen denetim yordamları:
A- Eldeki naktin denetimi-kasaının denetimi
a- kasa sayımının pılanlanması
b- kasa sayımının yürütülmesi
c- bankaya yatırılmamış tahsilat
B- Bankadaki naktin denetimi-banka hesabının denetimi
a- Banka bakiyesinin doğrulanması:Dogrulama talep formu yapılır
b- Banka mutabakatının incelenmesi
c- Banka kapanış hesap özeti:Banka tarafından banka mutabakatını izleyen belirli birkaç güne ait nakit hareketlerini ve gerekli eklerini içeren doğrudan denetçiye gönderilen durum raporudur
C- Nakit ile ilgili yolsuzlukların araştırılması
D- Tamamlayıcı açıklamalar

ALACAKLARIN DENETİMİ

Alacaklar kalemi işletmenin esas faliyetinden dogan alacaklar ile esas faliyeti dışındaki işlemlerden doğan senetli ve senetsiz alacakları kapsar
Alacaklar ve kredili satışlar için etkin bir iş kontrol modeli aşağıda açıklanmıştır
A-Örgüt yapısı
B-Satış işleminin yapılması
C-İşlemlerin kayıtlara geçirilmesi
D-Varlıklara erişim
E- Defter kayıtları ile karşılaştıma

ALACAKLARLA İLGİLİ UYGUNLUK DENETİMİ

Denetçinin izleyeceğı yollar

1- Satış faturalarının ve alacaklar hesabına düşülen her alacak kaydı için düzenlenen mahsup fişlerinin sıra numarası izledigi kontrol edilmelidir.
2- Satışlar toplamının aritmetik doğrulugu araştırılmalıdır
3- Satışlar ve alacaklandırma mahsup fişi kayıtları büyük defterde yeniden izlenmelidir
4- Satış faturaları aritmetik doğruluk miktar birim fiyatlar ve müşterinin kabul etmiş olması açılarından incelenmelidir
5- Yollama ile ilgili kayıtlar satış kayıtları ve faturalarla karşılaştırılmalı yollama belgelerinin sıra numarası izlemekte olduğu araştırılarak belgelerinin hesabı sorulmalıdır.
6- Alacaklandırma mahsup fişi ile ilgili onay aranmalıdır.
7- Alacaklandırma kaydının dayandığı alınan iadeler aritmetik doğruluk iade alınan miktarlar ve birim fiyatlar açısından kontrol edilmelidir.
8- Müşterilerden alacak hesaplarına yapılan alacak kayıtları kasa tahsil yevmiyesi kayıtları ile karşılaştırılmalıdır.
9- Kayıtlardan çıkartılmış bulunan alacaklar gözden geçirilerek incelenmelidir.

MADDİ DOĞRULUK DENETİMLERİ

Alacakların denetimi
Denetçi ilk olarak müşteriden alacakların son mizanını elde etmelidir Bu mizan bilanço tarihi veya dorlama tarihi itibariyle düzenlenmiş olmalıdır.Denetçi bu mizanın aritmetik doğruluğunu araştırmalı ve toplamı büyük defter hesabı bakiyesi ile karşılaştırarak uygunluk aramalıdır.Yardımcı hesaplarla ilişkiler kurularak olagan dışı borç ve alacak kayıtlarının var olup olmadığına göz atmalıdır.

1- Alacakların doğrulanması
2- Maddi denetim
3- Satışların döneme ilişkinliğinin denetimi

ALACAK SENETLERİNİN MADDİ DOĞRULUK DENETİMİ

Denetçi denetledigi işletmeden senede bağlanmış alacaklarının bir listesi almalı aritmetik doğruluğunu saptamalı ve büyük defter bakiyesi ile karşılaştırmalı. Liste içeriği örnekleme yoluyla destekleyici kayıtlarda yeniden izlenmelidir.Senetler karşılığında güvence alınmışsa bu güvenceler incelenmeli güvencelerin bilançoda tam açıklama kuralına uygun olarak sunulduğu araştırmalıdır. Senetler fiziki olarak incelenmeli bu olanaklı değilse doğrulama yoluna gidilmelidir.

STOKLARIN DENETİMİ

Stokların denetiminin amacı bu varlık kaleminin devamlılık temeline göre GKGMİ doğrultusunda kayıtlara geçirildiğinin ve finansal tablolarda dürüst bir biçimde raporlanmış olduğunun saptanmasıdır
Denetci stokların fiziken var olduklarını bunların işletmenin sahipliğinde bulunduklarının kullanılabilir veya satılabilir durumda olduklarını ve doğru bir biçimde fiyatlandıklarını saptamalıdır bu neden le stokları saymalı stokların degerleme yöntemlerini ve aritmetik doğruluğun incelemelidir.

STOKLARLA İLGİLİ İÇ KONTROL

1- Örgüt yapısı
2- Stok alımlarının yapılması
3- İşlemlerin kayıtlara geçirilmesi
4- Varlıklara erişim
5- Defter kayıtları ile karşılaştırma

STOKLARLA İLGİLİ UYGUNLUK DENETİMİ

İki yordam söz konusudur
1- Satın alma hammadde-Malzeme isteküretim ve yordamalar ile ilgili ayrıntılı stok kayıtları incelenmelidir
2- Büyük defter hesapları olağan dışı kayıtlamaların bulunup bulunmadıklarını saptamak açısından gözden geçirilmelidir.

STOKLARLA İLGİL MADDİ DOĞRULUK DENETİMLERİ

Stokların fiziki sayımı denetçi tarafından gözlenmelidir. Bu yapılamamış ise diğer denetim yordamlarına başvurarak stoklar tutarının dürüstlüğü hakkında denetçinin tatmin olması gerekir.
1- Müşteri işletmenin sayım planın gözden geçirilmesi
2- Stok sayımının gözlenmesi
3- Sayım sonrası denetim çalışmaları
4- Stokların degerlenmesinin denetimi
5- Konsinye stoklar alım ve satım taahhütleri

MADDİ DURAN VARLIKLARIN DENETİMİ

Bu denetimde denetçinin üç amacı vardır
1- işletmenin defterlerinde gösterilen duran varlıkların fiziken var olduklarının var olanların eksiksiz bir biçimde kayıtlara geçirilmiş olduklarının ve bu varlıkların işletmedeki amaçlara uygun olarak kullanıldıklarının saptanması
2- bu varlıkların gerçekten işletmenin sahipliğinde bulunduğunun ve bunlar üzerinde haciz ve ipoteğin olup olmadığının saptanması
3- duran varlıklar muhasebesinin GKGMİ doğrultusunda devamlılık temeline göre yürütülmek te olduğunun araştırılması

UYGUNLUK DENETİMİ

Bu konuda nakit ödemelerine ilişkin açıklamalar geçerlidir denetçi maddi duran varlıklara ait iç kontrol sistemini degerlerken genellikle soru kağıdı yöntemi not alma yöntemine başvurur.

MADDİ DOĞRULUK DENETİMLERİ

Bu denetimde hesap bakiyelerinde meydana gelen degişikliklerin gözden geçirilmesi ve incelenmesi esastır
Hesap bakiyelerindeki azalmaların denetiminde hesaba yapılan kayıtlar incelenerek satış ve devre dışı bırakılmak suretiyle elden çıkarılan maddi duran varlıkların muhasebe kayıtlarına doğru olarak yansıtıldıkları araştırılır.
1- Varlık bakiyelerindeki değişmelerin incelenmesi
2- Birikmiş amortismanlardaki değişmelerin incelenmesi
3- Döneme ait işlemlerin özetlenmesi

YATIRIMLARIN VE DİĞER VARLIKLARIN DENETİMİ

Geçici yatırım:Atıl olarak kalabilecek kısa vadeli fonların değerlendirilmesi amacıyla yapılan yatırımlardır.
Pazarlanabilir hisse senedi ve tahviller devlet tahvilleri ve kısa süreli hazine bonolarından oluşur istenildiği anda paraya çevrilebilir.
Uzun dönemli menkul deger yatırımları bilanço da duran varlık lar bölümünde iştirakler kalemi altında gösterilir.

Denetim amaçları
1- Bu varlık kalemlerinin ve yatırımlardan sağlanan gelirlerin finansal tablolarda doğru olarak gösetirldiklerinin saptanması
2- Bu varlık ların gerçekten var olduklarının ve işletmenin sahipliginden bulunduklarının veya başka bir kurum ve kişiden işletme adına saklandıklarının saptanması
3- Bu varlıklara ve ilgili yatırım gelirlerine ait muhasebe kayıtlarının GKGMİ doğrultusunda ve devamlılık temeline göre yürütülmekte olduğunun araştırılması

YATIRIMLARLA İLGİLİ DENETİM YORDAMLARI

İşletmenin sahip olduğu menkul değerlerin bir listesi hazırlattırılmalı veya hazırlanmalıdır.

DİĞER VARLIKLARIN DENETİMİ

1- Peşin ödenmiş giderlerin denetimi
2- Maddi olamayan duran varlıkların denetimi
3- Diger çeşitli varlıkların denetimi

YABANCI KAYNAKLARIN(BORÇLARIN) DENETİMİ

Borcların denetimini yürüten denetçi oldugundan düşük gösterilmiş veya muhasebe kayıtlarında gösterilmemiş yükümlülüklerle ilgilenir

DENETİM YORDAMLARI

1- alış yevmiyesi fatura defteri veya ödeme belgeleri defterinin incelenmesi
2- ticari borçların incelenmesi
3- borç senetlerinin incelenmesi
4- ödenecek borçların incelenmesi
5- uzun vadeli borçların denetimi


ÖZ SERMAYENİN DENETİMİ

Kayıtlı sermayeli anonim şirketleri sahip olmaları zorunlu olan asgari çıkarılmış sermayelerine başlangıç sermayesisatışı yapılmış hisse senetlerini gösteren sermaye kısmına da çıkarılmış sermaye denir.

DENETİMİN AMACI

1- öz sermaye hesaplarına yapılmış borç ve alacak kayıtlarının uygunluğunu araştırmak
2- öz sermaye hesaplarının bilançoda doğru ve uyğun olarak sunulduğunu araştırmak
3- müşteri işletmenin öz sermaye ile ilgili işlemlerini yasalara ve spk ya uygun olarak yürüttüğünü araştırmak

ÖZ SERMAYENİN DENETİMİ

Denetçi öz sermaye hesaplarında dönem içinde meydana gelen degişmeleri gösteren bir cetvel hazırlamalı dönem başı bakiyeleri önceki yılın çalışma kağıtlarında yeniden izlenerek doğrulanmalıdır yıl içinde yeni çıkarılan hisse senetleri için gerekli araştırmalar yapılmalıdır.
Çıkarılan senetler ile ilgili yönetim kurulu onayı aranmalı senetlerin değeri incelenmeli işlemlerin GKGMİ yasalara ve spy ya uyğunluguna bakılmalıdır


GELİR TABLOSUNUN DENETİMİ

Tabloda yer alan gelirlerin ve giderlerin devamlılık temeline göre GKGMİ doğrultusunda muhasebeleştirilmiş olduklarının ve dönemin faliyet sonuçlarını dürüst bir biçimde yansıttıklarının araştırılmasıdır.
 
Kayıt Tutuldu Kayıt Tutuldu  
  Herkesin yazı yazması yönetici tarafından engellenmiştir.
EN ÜST Cevapla
Sistem: FireBoardGönderileri Masaüstünüze Alın